ฉบับเล่าสู่กันฟัง

เขียน Rulebook ให้คนอยากอ่าน

บันทึกจากการอ่านฟอรั่มบอร์ดเกม บล็อกนักออกแบบ และ style guide ของสำนักพิมพ์ รวม 106 แหล่ง แล้วเรียบเรียงใหม่เป็นภาษาคน — เขียนแบบไม่เป็นทางการ เหมือนแชร์ความรู้กันมากกว่าเป็นตำรา

ก่อนจะเริ่ม

สวัสดีครับ

เล่มนี้ไม่ใช่ตำรา ไม่ใช่คู่มือทางการ และไม่ได้ตั้งใจให้อ่านรวดเดียวจบ

มันคือบันทึกจากการนั่งอ่านฟอรั่ม BoardGameGeek, บล็อกนักออกแบบ, style guide ของสำนักพิมพ์ และบทสัมภาษณ์บรรณาธิการ rulebook อาชีพ รวมแล้วราว 106 แหล่ง แล้วเอามาเรียบเรียงใหม่เป็นภาษาคน

ทำไมต้องทำ? เพราะเรื่อง rulebook มันแปลกอยู่อย่างหนึ่ง — ทุกคนบ่นเรื่องนี้ตลอดเวลา แต่แทบไม่มีใครสอนกันจริงจัง ในฟอรั่มมีเธรด "rulebook เกมนี้ห่วยมาก" เป็นร้อย แต่เธรด "เขียน rulebook ยังไงให้ดี" นับได้ไม่กี่อัน มีคนพูดประโยคนี้ไว้ใน BGG แล้วผมชอบมาก:

"มีโพสต์ 'rulebook แย่' เยอะแยะ แต่โพสต์ 'สอนทำ rulebook ให้ดี' มีน้อยมาก"

เล่มนี้เลยพยายามเป็นอย่างหลัง

เขียนให้ใครอ่าน

ถ้าคุณเพิ่งเริ่มออกแบบเกม — อ่านตั้งแต่บทที่ 1 ไปเรื่อยๆ จะเจอเรื่องที่ทำให้คุณประหยัดเวลาไปหลายเดือน โดยเฉพาะบทที่ 3 (เรื่องลำดับ) กับบทที่ 9 (เรื่อง blind test)

ถ้าคุณทำเกมมาหลายตัวแล้ว — ข้ามไปบทที่ 5 (ภาษา), บทที่ 6 (คำศัพท์), แล้วก็บทที่ 10 (รายการความพัง) ได้เลย ผมเดาว่าบทที่ 10 จะทำให้คุณนึกถึงเกมของตัวเองอย่างน้อยหนึ่งข้อ

ถ้าคุณกำลังจะส่งเกมให้สำนักพิมพ์ — อ่านบทที่ 9 กับ 11 ก่อน แล้วค่อยย้อนกลับมา

สิ่งที่ควรรู้ก่อน

  • ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากวงการบอร์ดเกมตะวันตก ตัวอย่างเกมจึงเป็นเกมฝรั่งเกือบทั้งหมด
  • ความเห็นในฟอรั่มคือความเห็น มีเกมหลายเกมที่อยู่ทั้งในลิสต์ "ดีมาก" และ "แย่มาก" พร้อมกัน เพราะคนอ่านต่างกัน
  • ทุกอย่างในเล่มนี้มีที่มา ถ้าอยากตามกลับไปอ่านต้นทาง มีไฟล์ Excel แนบไปด้วยพร้อมลิงก์ทุกอัน

เอาล่ะ เริ่มกันเลย

1. เรื่องที่ต้องยอมรับก่อน

rulebook คือเกม ไม่ใช่เอกสารประกอบ

ลองคิดเล่นๆ ถ้าเอา rulebook ออกจากกล่อง เหลืออะไร?

เหลือกองไม้ กองกระดาษ การ์ดสวยๆ แต่ไม่เหลือ "เกม" คุณอาจจะประดิษฐ์เกมใหม่จากชิ้นส่วนพวกนั้นได้ แต่มันจะไม่ใช่เกมที่นักออกแบบทำไว้

มีบทความหนึ่งจาก Punchboard พูดไว้ตรงๆ ว่า "ถ้าไม่มีกฎ สิ่งที่คุณมีก็แค่กล่องที่เต็มไปด้วยชิ้นส่วน"

แล้วมีอีกมุมที่ผมว่าคมกว่านั้น — บอร์ดเกมไม่มี interface ร่วมกันเลย วิดีโอเกมมีจอกับจอย เว็บมีเบราว์เซอร์ แต่บอร์ดเกมนับพันเกมไม่มีอะไรเหมือนกันสักอย่าง ยกเว้นคู่มือ นักวิจารณ์คนหนึ่งชื่อ Michael Heron เลยสรุปว่า คู่มือคือ "จุดที่เข้าไม่ถึงร่วมกันของบอร์ดเกมทั้งวงการ"

แปลว่า ถ้าคุณเขียน rulebook ไม่ดี คุณไม่ได้แค่ทำเอกสารพลาด คุณกำลังปิดประตูใส่คน

มันทำให้เกมตายได้จริง — มีหลักฐาน

ผมไม่ได้พูดเวอร์ ลองดูของจริง:

บรรณาธิการอาชีพระบุชื่อเกมที่ตายเพราะคู่มือ — Paul Grogan จาก Gaming Rules! เคยแก้ rulebook มาแล้วราวร้อยเล่ม รวมถึงเกมหนักๆ ของ Vital Lacerda พอถูกถามตรงๆ ว่ามีเกมไหนที่คู่มือแย่จนทำเกมพัง เขาตอบว่า:

"มีหลายตัวอย่างเลยที่ rulebook ห่วยฆ่าเกมทิ้ง — First Martians, Batman Gotham City Chronicles และอีกเยอะ"

คณะกรรมการรางวัลปัดเกมตกเพราะคู่มือ — Spiel des Jahres ซึ่งเป็นรางวัลใหญ่สุดของวงการ ออกแถลงการณ์ว่า:

"ปีนี้เราต้องตัดเกมที่ดีมากๆ ออกไปหลายเกม เพียงเพราะคู่มือของมันไม่ถึงมาตรฐานที่เราคาดหวัง พวกเราไม่อยากเป็น beta-tester ให้คู่มือที่จะดีขึ้นตอนพิมพ์ครั้งที่สองอีกแล้ว"

คนซื้อใช้มันตัดสินใจ — ในฟอรั่มมีคนพูดตรงๆ ว่า "ผมมีแนวโน้มจะไม่ซื้อเกม ถ้ารีวิวบ่นเรื่อง rulebook" และอีกคนย้อนคนที่บอกว่า rulebook ไม่สำคัญว่า "แล้วคุณจะรู้ได้ยังไงว่าเกมสนุก ถ้าไม่มีคู่มือที่บอกวิธีเล่นได้ดีพอ?"

มันคือเรื่องการเข้าถึง — ประโยคนี้ผมอยากให้ทุกคนจำ มาจากผู้เล่นคนหนึ่งในกลุ่ม solo:

"สายตาผมไม่ค่อยดี ถ้า rulebook ไม่มี layout ที่อ่านได้ ไม่มีลำดับข้อมูลที่ชัด ไม่มีไดอะแกรมพอ ไม่มี index มันก็ไร้ประโยชน์สำหรับผม และถ้าผมหาทางอื่นเรียนเกมไม่ได้ ผมก็เล่นเกมนั้นไม่ได้เลย"

แต่ก็มีอีกด้านนะ

มีเธรดยาวมากใน BGG ชื่อประมาณว่า "rulebook กับความเข้าใจในการอ่าน: ประวัติศาสตร์ของความเข้าใจผิด" เขียนโดยคนที่เล่นบอร์ดเกมมา 50 ปี มีเกมพันกว่ากล่อง และเคยเป็นคนตรวจ rulebook ให้สำนักพิมพ์

เขาบอกว่า หลายครั้งที่คนบ่นว่า "rulebook ไม่ชัด" จริงๆ แล้วคำตอบอยู่ในหน้า 14 นั่นแหละ แค่คนอ่านข้ามไป เขาสังเกตว่าในฟอรั่ม คำถามกฎมักถูกตอบด้วยการยกข้อความจาก rulebook มาแปะ แล้วคนถามก็ตอบว่า "อ๋อ ขอโทษ ผมไม่เห็นตรงนั้น"

เขาถามต่อว่า นี่เป็นเพราะโลกเร็วเกินไปหรือเปล่า? คนไม่มีเวลาอ่านแล้วหรือ? หรือติดนิสัยพึ่ง how-to-play video มากไป?

ผมว่าทั้งสองฝ่ายถูก และข้อสรุปที่ใช้ได้จริงคือแบบนี้:

คุณไม่มีสิทธิ์ออกแบบเพื่อ "คนอ่านในอุดมคติ" คนอ่านของคุณบางคนจะอ่านผ่านๆ บางคนอ่านตอนตีสอง บางคนอ่านเป็นภาษาที่สอง บางคนอ่านโดยมีเพื่อนสามคนนั่งรออยู่ rulebook ที่ใช้ได้เฉพาะกับคนอ่านละเอียด คือ rulebook ที่ใช้ได้กับลูกค้าส่วนน้อย

มีอีกสองข้อที่ตามมาจากตรงนี้ และมันสำคัญ:

  1. คำถามซ้ำๆ เรื่องกฎเดียวกัน คือข้อมูล ไม่ใช่เสียงบ่น — "ถ้าคุณเข้าไปดูกระทู้ถามกฎในหน้าเกมบน BGG คุณจะเห็นกฎข้อเดิมถูกถามซ้ำแล้วซ้ำอีก นั่นแปลว่า rulebook ไม่ชัดตรงนั้น"
  2. ไม่มีใครตั้งกระทู้ว่า "กฎชัดดี ขอบคุณครับ" — จำนวนกระทู้ถามกฎเป็นตัวอย่างที่เอนเอียง ใช้เป็นสัญญาณได้ แต่อย่าใช้เป็นคำตัดสิน

2. คุณกำลังเขียนให้ใครอ่าน (คำตอบไม่ใช่ "ผู้เล่น")

คนอ่านสามแบบ ที่ต้องการคนละอย่าง

rulebook เล่มเดียวต้องรับใช้คนอย่างน้อยสามกลุ่ม แล้วสามกลุ่มนี้ต้องการสิ่งที่ขัดกันเอง

ใคร อยู่ในสถานการณ์ไหน ต้องการอะไร
คนเรียนใหม่ เพิ่งแกะกล่อง ไม่เคยเห็นเกมนี้ สอนเป็นลำดับ ให้บริบทก่อนรายละเอียด มีตัวอย่าง มีภาพ setup
คนกำลังเล่นอยู่ เพื่อนสามคนนั่งรอ มีคำถามหนึ่งข้อ เข้าถึงแบบสุ่ม — index, หัวข้อที่เขาจะเปิดหา, สรุปหลังปก
คนกลับมาเล่นอีก เคยเล่นครั้งเดียว เมื่อหกเดือนก่อน ทบทวนเร็ว — ลำดับเทิร์น, จำนวน setup, กฎที่คนมักลืม

Michael Lee (บรรณาธิการ rulebook อาชีพที่แก้เกมมาแล้วร้อยกว่าเกม) เพิ่มอีกหลายกลุ่ม — คนที่กำลังจะสอนเกมให้กลุ่มตัวเอง, คนที่อยากรู้ว่า edition ใหม่เปลี่ยนอะไร, คนที่แค่อยากดูภาพ setup

แล้วเขาสรุปว่า "คนอ่านคนเดียวกันอาจมีเป้าหมายต่างกันทุกครั้งที่หยิบ rulebook ขึ้นมา"

ความจริงที่เปลี่ยนวิธีเขียน

อันนี้สำคัญมาก อ่านช้าๆ:

"ในความเป็นจริง คนส่วนใหญ่ไม่ได้เรียนบอร์ดเกมจาก rulebook หรือจากวิดีโอ แต่เรียนจากการที่มีคนสอน หน้าที่ของ rulebook คือจุดปฏิกิริยาลูกโซ่นั้นให้ติด และตอบคำถามที่โผล่มาระหว่างเล่น"

เพราะฉะนั้น rulebook ของคุณมีสองงาน และไม่มีงานไหนคือ "สอนทุกคนให้เล่นเป็น"

งานที่ 1: ทำให้คนหนึ่งคนกลายเป็นครูได้ — คนคนนั้นจะอ่านละเอียด แล้วลุกขึ้นไปอธิบายเกมของคุณให้เพื่อนสามคนที่ไม่ได้อ่านอะไรเลย เพราะฉะนั้นเขียนให้การอ่านจบแล้ว สอนต่อได้ ไม่ใช่แค่ เข้าใจ

งานที่ 2: ตอบคำถามเร็ว กลางเกม ภายใต้แรงกดดันทางสังคม — นี่คือเรื่องของการ "ค้นหา" ไม่ใช่การ "สอน" และนี่คืองานที่ rulebook ส่วนใหญ่พัง

เขียนชื่อคนอ่านลงกระดาษก่อน

นักออกแบบชื่อ J C Lawrence พูดแบบไม่ประนีประนอม:

"รู้จักผู้อ่านของคุณ ถ้าผู้อ่านของคุณไม่รวมคนเล่นเกมเบาที่กำลังหัดเล่น คุณก็ไม่จำเป็นต้องพูดกับเขาในกฎของคุณ เขียนกฎให้ผู้อ่านที่คุณแคร์"

อีกฝั่งคือ BA Games ที่บอกว่า คุณเป็นทุกอย่างให้ทุกคนไม่ได้จริงๆ เพราะฉะนั้นให้พึ่ง ธรรมเนียมของวงการ — รูปแบบที่คนอ่านคาดหวังอยู่แล้ว — แล้วเก็บความคิดสร้างสรรค์ของคุณไว้ใช้กับตัวเกม ไม่ใช่โครงสร้างคู่มือ

ทำจริง: เขียนหนึ่งประโยคว่าคนอ่านของคุณเป็นใคร เช่น "คนที่มีบอร์ดเกม 40 กล่อง อ่านคนเดียวตอนห้าทุ่ม แล้วจะสอนคนไม่เล่นเกมสามคนวันเสาร์" หลังจากนั้นทุกการตัดสินใจ — ระดับศัพท์เฉพาะ, จำนวนตัวอย่าง, จำนวนหน้า — จะตัดสินได้จากประโยคนั้น

3. เรื่องลำดับ (บทที่แก้ปัญหาได้เยอะที่สุด)

ลำดับมาตรฐาน

ผมเอา template จาก 10 แหล่งมาวางเทียบกัน ปรากฏว่ามันต่างกันแค่ขอบๆ แต่ตรงกลางเหมือนกันเกือบหมด สรุปได้ว่า:

  1. ปก — ชื่อเกม, จำนวนผู้เล่น, เวลา, อายุ
  2. เกริ่นธีม — ย่อหน้าเดียว สร้างคำนามของเกม
  3. เป้าหมาย / ชนะยังไง — ก่อน กฎละเอียด
  4. รายการอุปกรณ์พร้อมภาพ — ทุกชิ้น มีภาพ มีชื่อ มีจำนวน
  5. การตั้งเกม — ขั้นตอนเป็นข้อ + ไดอะแกรมโต๊ะที่ตั้งเสร็จแล้ว
  6. ภาพรวมการเล่น — รูปร่างของรอบ/เทิร์น เป็น bullet ไม่มีรายละเอียด
  7. การเล่นแบบละเอียด — ทีละเฟส ตามลำดับที่เกิดจริง
  8. เงื่อนไขจบเกม — อะไรทำให้จบ และหลังจากนั้นทำอะไร
  9. การนับคะแนนและผู้ชนะ — รวมกฎเสมอ
  10. ภาคผนวก — คำอธิบายการ์ด, เคสพิเศษ
  11. อภิธานศัพท์ / index
  12. หลังปก — ลำดับเทิร์น, คีย์ไอคอน, สรุป setup

เหตุผลเบื้องหลังลำดับนี้ Michael Lee อธิบายไว้สวยมาก — rulebook คือการสร้างคลังคำ แล้วเอาไปใช้ ธีมสร้างคำนาม, เป้าหมายสร้างคำนามธรรม (แต้ม, อิทธิพล), รายการอุปกรณ์สร้างชื่อของจริง, setup สร้างชื่อพื้นที่ (กองจั่ว, ตลาด) พอถึงส่วนกฎ คุณถึงใช้คำพวกนี้ได้โดยไม่ต้องหยุดอธิบาย

สามลำดับที่มักจะผิด

อย่าเปิดด้วย Setup

อันนี้ผมอยากให้อ่านเต็มๆ เพราะมันคือความรู้สึกจริงของคนอ่าน:

"rulebook ทั่วไปเริ่มด้วย set-up — อย่าทำแบบนั้นเลยครับ ผมไม่รู้ว่าชิ้นส่วนพวกนี้คืออะไร ไม่รู้ว่าแยกกองไปทำไม ผมไม่มีบริบทอะไรเลย บอกธีมผมก่อน บอกเป้าหมาย บอกภาพรวม แล้วค่อยลงรายละเอียด... ลองคิดว่าคุณจะเล่าเรื่องยังไง คุณคงไม่กระโดดเข้ารายละเอียดยิบย่อยก่อนที่คนฟังจะรู้จักเรื่องใช่ไหม?"

อย่าซ่อนเงื่อนไขชนะไว้ท้ายเล่ม

Herc du Preez วาง "เงื่อนไขชนะ" ไว้ก่อนกฎอย่างตั้งใจ เหตุผลของเขา:

"มันทำให้คนอ่านมีเป้าหมายอยู่ในหัวตลอดเวลาที่อ่านกฎที่เหลือ การมีเป้าหมายในหัวให้บริบทกับทุกการกระทำในเกม เป้าหมายคือตัวเกม"

อย่าตามลำดับเวลาแบบทื่อๆ

บางเกม ถ้าเข้าใจเฟสที่ 8 ก่อน เฟส 1-7 จะเข้าใจง่ายขึ้นมาก

ตัวอย่างจาก BGG คือเกม Dune — การรบอยู่เกือบท้ายรอบ แต่เฟสประมูลกับเฟสเครื่องเทศจะเข้าใจไม่ได้เลย ถ้าไม่รู้ก่อนว่าการ์ดกับเครื่องเทศ เอาไปทำอะไร คนเล่าเลยเลือกสอนการรบก่อน แล้วค่อยบอกว่า "เออ ลำดับเฟสจริงๆ เป็นแบบนี้นะ"

"หนังสือไม่จำเป็นต้องตามลำดับเวลาของเฟสในเกม มันต้องตามลำดับของการซึมซับความเข้าใจ จากหยาบไปละเอียด"

Jamey Stegmaier แห่ง Stonemaier ยืนยันว่านี่คือเรื่องปกติในวงอาชีพ พอมีคนถามว่าเขายืดหยุ่นแค่ไหนถ้าเกมต้องการลำดับแปลกๆ เขาตอบว่า "แน่นอน ผมทำแบบนั้นกับ Vantage และเกมอื่นๆ มาแล้ว"

ความหนาคือข้อความ

"ผมพยายามทำให้ความยาวของ rulebook สะท้อนความซับซ้อนของเกม โดยใช้อุปกรณ์อื่นช่วยแบ่งเบา"

ตอน Jamey เขียน rulebook ของ Tokaido Duo ใหม่ เขาดึงคำอธิบายตัวละครออกไปทำเป็น player aid สองใบ — ใช้ระหว่างเล่นสะดวกกว่า และซื่อสัตย์กับน้ำหนักจริงของเกมมากกว่า

rulebook หนาบนเกมเบา = บอกคนซื้อผิดตั้งแต่ยังไม่ได้อ่าน

แล้วมีอีกสองข้อจากคนเดียวกันที่ผมว่าควรจำเป็นกฎเหล็ก:

  • "ถ้าผมต้องใช้เต็มหนึ่งหน้าอธิบายแนวคิดเล็กๆ นั่นเป็นสัญญาณว่าแนวคิดนั้นซับซ้อนเกินกว่าที่มันให้กับเกม"
  • "99% ของกรณี ถ้าผมใช้คำว่า 'ข้อยกเว้น' ใน rulebook นั่นคือสัญญาณว่ามันจะยากสำหรับผู้เล่นที่จะจำ และควรถูกตัดออกจากเกม"

พูดอีกแบบ — rulebook คือเครื่องวัดความซับซ้อนของดีไซน์ ตรงไหนที่เขียนแล้วเจ็บ ตรงนั้นมักเป็นปัญหาดีไซน์ ไม่ใช่ปัญหาการเขียน

4. เลือกสถาปัตยกรรม: หนังสือเล่มเดียวพอไหม

ปัญหาที่แก้ไม่ได้ (แต่จัดการได้)

อันนี้ถูกเรียกว่าปัญหาที่ยากที่สุดในวิชานี้ โดยคนละสามแหล่งที่ไม่รู้จักกัน

"ความท้าทายที่ใหญ่ที่สุดในการเขียน rulebook คือผู้เล่นต้องการให้มันเป็นสองอย่างพร้อมกันเสมอ — คู่มือเริ่มต้นสำหรับคนที่กำลังหัด และเอกสารอ้างอิงที่จัดเรียงอย่างมีเหตุผลสำหรับคนที่มีคำถามเฉพาะ" — Resonym

อีกคนพูดแรงกว่า: "การพยายามทำ rulebook เล่มเดียวให้ทั้งสอนและเป็น reference คือความพยายามที่ทำลายตัวเอง"

การสอน ต้องการลำดับการเล่นและการค่อยๆ เปิดเผย การอ้างอิง ต้องการการจัดกลุ่มตามหัวข้อและการเข้าถึงแบบตัวอักษร

คุณได้ทั้งสองอย่างเต็มๆ ในเล่มเดียวไม่ได้ สิ่งที่ทำได้คือ เลือกว่าจะให้มันเจ็บตรงไหน

ห้าแบบให้เลือก

แบบ A: เล่มเดียว เรียงตามลำดับการสอน (เกมเบา-กลาง)

ต่ำกว่าประมาณ 4 หน้า ใช้กฎนี้: "นำเสนอเกมเหมือนคุณกำลังสอนเกม แต่ละกฎอธิบายตามลำดับที่มันเกิดขึ้น" แล้วใส่สรุปหลังปก จบ

เหมาะกับ: เกมครอบครัว, gateway, filler, เกม 30-60 นาทีส่วนใหญ่ พังเมื่อ: เกมมีเคสพิเศษเยอะจนต้องเปิดหากลางเกมบ่อย

แบบ B: เล่มเดียว จัดกลุ่มตามหัวข้อ + index (เกมหนัก)

เกิน ~20 หน้า คำแนะนำกลับด้าน: "สิ่งสำคัญคือจัดกลุ่มกฎตามหัวข้อ เพื่อให้หากฎได้เร็ว rulebook อ้างอิงยาวๆ ที่ผมชอบที่สุดจัดกฎเรียงตามตัวอักษรแทนลำดับที่เรียน index ใหญ่ๆ คือแผนสำรองที่รับได้"

เกมสงครามอ่านรู้เรื่องทั้งที่ยาวมาก เพราะมัน ใช้ลำดับตามธรรมเนียมที่คาดเดาได้: intro → อุปกรณ์ → แนวคิดหลัก → การเปิดใช้หน่วย → การเคลื่อนที่ → การรบ → กฎพิเศษ → เงื่อนไขชนะ → กฎเสริม คนอ่านนำทางด้วยธรรมเนียม

แบบ C: สองเล่ม — Learn to Play + Rules Reference

Fantasy Flight ทำจนเป็นมาตรฐาน (Marvel Champions, Arkham Horror LCG) และได้คำชมเยอะมาก:

"เกมใหม่ๆ ของเขามาพร้อม rulebook สั้นๆ ที่ทำให้เริ่มเล่นได้เร็ว และสำหรับเรื่องอื่นทั้งหมดมี rules reference เล่มใหญ่ที่มี index ละเอียด ซึ่งปกติหาสิ่งที่ต้องการได้ในไม่กี่วินาที"

สองเล่มนี้โครงสร้างต่างกันจริงๆ เล่ม 1 เล่าเรื่องการเล่นเกม ตามลำดับเล่น และอาจตัดเคสหายากออกได้ เล่ม 2 เป็นทางการ เรียงตามตัวอักษรหรือหัวข้อ และ ครบถ้วน

จุดพังเฉพาะของแบบนี้ และมันรุนแรง — ถ้ากฎข้อหนึ่งอยู่ในเล่ม Learn to Play แต่หายไปจาก Reference คนจะเลิกเชื่อ Reference และพอเลิกเชื่อแล้ว ก็เลิกใช้

เรื่องนี้ถูกบันทึกไว้ละเอียดมากกับ Gloomhaven: Jaws of the Lion ที่กฎ "การ์ดคำสาปในสำรับจำกัด 10 ใบ" มีอยู่แค่ในเล่มสอน:

"ผมรู้สึกว่ากฎทุกข้อควรจะอยู่ในทุกที่ที่คุณคาดว่าจะเจอมันใน Glossary — หรืออย่างน้อยมีคำว่า 'ดูเพิ่มเติมที่ [หัวข้อ]' แบบที่ FFG ทำ — ไม่งั้น Glossary จะไม่มีประโยชน์อีกต่อไป"

กฎเหล็ก: ถ้าออกสองเล่ม เล่ม reference ต้องเป็น ซูเปอร์เซ็ต ไม่ใช่ซับเซ็ต

แบบ D: Playbook / เล่มพาเล่น

เล่มแยกที่พาผู้เล่นเดินผ่านเกมเปิดแบบสคริปต์ GMT ซีรีส์ COIN บุกเบิกในเกมสงคราม แล้ว Root เอามาสู่กระแสหลัก

Root แถมเล่มพาเล่นที่ตั้งกระดานเป็นตำแหน่ง 4 ผู้เล่นเฉพาะ แล้วส่งหนังสือวนโต๊ะ ให้แต่ละคนอ่านการเคลื่อนไหวของตัวเองออกเสียง Punchboard ให้เครดิตตรงนี้ว่าเป็นเหตุผลที่เกมขายได้กว้าง:

"ผมเชื่อว่าเล่มพาเล่นของ Root คือเครื่องมือสำคัญที่ทำให้เกมประสบความสำเร็จ"

Fog of Love ใช้ทริกที่ฉลาดมาก — กฎบอกให้ อย่าสับสำรับ ในเกมแรก คู่มือเริ่มต้นเลยรู้แน่ๆ ว่าใครถือการ์ดอะไร และพาเดินผ่านการตัดสินใจจริงได้

ธรรมเนียมของเกมสงครามชัดกว่านั้นอีก บาง rulebook เปิดมาว่า: "หยุด — อ่าน playbook แล้วเล่นตามด้วยของจริง จากนั้นค่อยใช้ rulebook เป็นเอกสารอ้างอิง"

แบบ E: rulebook แบบ tutorial

กฎถูกแนะนำทีละฉาก (Jaws of the Lion, Avalon Hill สมัยก่อน, legacy game ที่มีสติกเกอร์กฎ)

สอนดีมาก อ้างอิงแย่มาก เสียงบ่นตรงกันหมด:

"เกมนั้นใช้วิธีสอนกฎทีละนิดระหว่างเล่น ผมเกลียดประสบการณ์นั้น คุณจะเจอกฎใหม่ในที่แปลกๆ แต่ มันหากฎยากมาก ถ้าผมไม่ได้เล่นเกมนี้มาเดือนกว่า ผมจำไม่ได้เลยว่าจะหากฎนั้นที่ไหน"

กฎเหล็ก: ถ้าคุณทำ tutorial คุณติดหนี้ผู้เล่นหนึ่งอย่าง — เอกสารอ้างอิงแยกที่จัดเรียงครบถ้วน tutorial ที่ไม่มี reference คือหนี้ที่คุณให้ผู้เล่นแบก

ทำไมลอกวิดีโอเกมมาตรงๆ ไม่ได้

นักออกแบบที่มาจากวิดีโอเกมมักคิดว่าจะแทน rulebook ด้วย tutorial ได้ แล้วก็พบว่าทำไม่ได้ เหตุผลจากเธรดที่ตั้งโดยนักพัฒนาวิดีโอเกมอาชีพ:

  • ซอฟต์แวร์บังคับใช้กฎเอง แต่บอร์ดเกมให้ผู้เล่นบังคับกันเอง — ในวิดีโอเกมคุณลองผิดลองถูกได้ เพราะเครื่องไม่ยอมให้คุณโกง ในบอร์ดเกม กฎที่ไม่มีใครรู้ คือกฎที่ไม่มีอยู่จริง
  • โต๊ะที่มีคนเก่งปนคนใหม่ทำให้ tutorial บังคับใช้ไม่ได้ในทางสังคม — "ถ้าบางคนเล่นมาสิบกว่ารอบแล้ว แต่มีคนใหม่หนึ่งคน แล้ววิธีเดียวที่เขาจะเรียนคือ tutorial มันน่าเบื่อมากสำหรับคนที่เล่นเป็นแล้ว มันสำคัญในเชิงสังคม ที่คนใหม่ต้องกระโดดเข้าเกมเต็มได้"
  • การค้นพบในบอร์ดเกมวิ่งกลับทาง — "ในบอร์ดเกม ถ้าผมเห็นชิ้น X กับ Y แล้วอยากรวมกันเป็น Z ผมต้องเปิดหาได้ว่า Z ทำงานยังไงตั้งแต่วันแรก ในเกมดิจิทัลผมไม่ต้องสนใจจนกว่าจะเอา X ไปใกล้ Y แล้ว Z เกิดขึ้นเอง"

สิ่งที่ยืมจากวิดีโอเกมได้จริง ไม่ใช่ tutorial แต่คือ จังหวะ — แนะนำกลไกตามลำดับที่ผู้เล่นรับไหว และให้ฉากแรกๆ ทำงานที่กำแพงตัวอักษรทำไม่ได้

แล้ววิดีโอ how-to-play ล่ะ

ประมาณหนึ่งในสามของข้อมูลที่ผมอ่านคือคนบอกว่าดูวิดีโอก่อนหรือแทนการอ่าน นั่นคือเรื่องจริง และมันไม่ใช่เหตุผลให้เขียนน้อยลง

จุดยืนมาตรฐานของวงอาชีพ:

"rulebook ดิจิทัลไม่ควรแทนที่ rulebook กระดาษ เพราะผู้เล่นจำนวนมากจะไม่มีอินเทอร์เน็ต แท็บเล็ต หรือเครื่องพิมพ์สี rulebook ที่มากับเกมต้องยืนได้ด้วยตัวเองในฐานะแหล่งเรียนรู้ที่ครบถ้วน"

สิ่งที่ควรทำจริง:

  • ปล่อย PDF ที่ค้นหาได้ — คนใช้ Ctrl-F แทน index ที่คุณไม่ได้พิมพ์ มีคนบอกตรงๆ ว่าโหลด PDF มาเพื่อกดค้นหาโดยเฉพาะ
  • ใส่ bookmark และ hyperlink ใน PDF — การพลิกหน้าใน PDF แย่กว่ากระดาษ ถ้าไม่มี bookmark
  • ทำหน้า living rules สาธารณะ พร้อม changelog ที่มีวันที่
  • อย่าให้ blind tester ดูวิดีโอของคุณ — ไม่ใช่ทุกคนที่ซื้อเกมจะมีเน็ต และวิดีโอจะกลบข้อบกพร่องที่คุณตั้งใจมาหา

5. เขียนประโยคยังไงให้คนไม่ตีความผิด

Framing — ทักษะที่คุ้มค่าที่สุด

Framing คือ "กรอบความคิด" ที่คนอ่านใช้ทำความเข้าใจสิ่งใหม่

เทคนิคคือ: เวลากฎข้อหนึ่งงง อย่าเติมคำ ให้ เปลี่ยนว่ามันพูดถึงอะไร

ตัวอย่าง 1 — เกมทอยลูกเต๋าเลือกทรัพยากร

  • ก่อน: "หยิบทรัพยากร 1 ชิ้นของแต่ละชนิดที่คุณทอยได้"
  • หลัง: "สำหรับทรัพยากรแต่ละชนิดที่คุณทอยได้ ให้หยิบลูกเต๋าของชนิดนั้น 1 ลูก"

ประโยคแรกวางกรอบไว้ที่ "ผู้เล่นหยิบลูกเต๋า" ซึ่งเปิดช่องให้ตีความผิดได้สองแบบ (หยิบหมดเลย / หยิบหลายลูกของชนิดเดียว) ประโยคหลังวางกรอบไว้ที่ "ชนิดของทรัพยากร" ทีละชนิด ความกำกวมหายไปโดยไม่ต้องเติมคำอธิบายเลย

ตัวอย่าง 2 — เกมจั่วมานาจากถุงใส่คาถา

  • ก่อน: "ผู้เล่นแต่ละคนจั่ว Mana Token แบบสุ่มจากถุงหนึ่งชิ้นสำหรับคาถาแต่ละใบตามลำดับสุ่ม ผู้เล่นไม่สามารถตัดสินใจว่าจะวางบนคาถาใบไหนหลังจากเห็น Token แล้ว อย่างไรก็ตามเขาสามารถเลือกไม่วางเลยและคืนกลับถุงได้"
  • หลัง: "สำหรับคาถาแต่ละใบ ผู้เล่นของมันจั่ว Mana Token แบบสุ่มจากถุง แล้ววางบนคาถาใบนั้น เมื่อจั่วแล้ว Token นั้นวางบนคาถาใบอื่นไม่ได้ แต่คืนกลับถุงแทนการวางได้"

ประโยคหลังตั้งกรอบที่ "คาถา" ก่อน แล้วค่อยเลื่อนกรอบไปที่ Token กฎเหมือนเดิม แต่ช่องตีความผิดหายไปเกือบหมด

เงื่อนไขมาก่อน ผลลัพธ์มาทีหลัง

อ่อนกว่า แข็งแรงกว่า
กองทัพแต่ละกองได้ Army Token เพิ่ม 1 อันตอนต้นรอบ ตอนต้นแต่ละรอบ กองทัพแต่ละกองได้ Army Token เพิ่ม 1 อัน
จั่วการ์ด 1 ใบถ้าคุณทอยได้ 5 ขึ้นไป ถ้าคุณทอยได้ 5 ขึ้นไป จั่วการ์ด 1 ใบ

ได้สองอย่าง — คนอ่านผ่านๆ ข้ามผลลัพธ์ที่เงื่อนไขไม่เข้าได้เลย โดยไม่ต้องอ่าน และคนอ่านทำ ผิดจังหวะน้อยลง

แล้วเอาสาขาที่ล้มเหลวแยกประโยค: "ถ้าคุณทอยได้ 5 ขึ้นไป จั่วการ์ด 1 ใบ มิฉะนั้น รับความเสียหาย 2"

ข้อยกเว้น: ถ้าบริบทถูกตั้งไว้แล้ว เอาผลลัพธ์ขึ้นก่อนจะลื่นกว่า ใต้หัวข้อ จบเกม การเขียนว่า "เกมจบเมื่อมีการสร้างอนุสาวรีย์ครบ 7 หลัง" ก็ดีอยู่แล้ว

แปดข้อจากทนายความ

มีคนใน BGG ที่ทำงานอธิบายกฎหมายซับซ้อนให้คนทั่วไปเข้าใจ เขาให้แปดข้อนี้ไว้ และมันใช้ได้จริง:

  1. รายการและ bullet คือเพื่อนที่ดีที่สุดของคุณ
  2. หัวข้อและหัวข้อย่อยก็เป็นเพื่อนเหมือนกัน
  3. ใช้ประโยคสั้น ถ้าลังเล ให้สั้นลงอีก หรือทำเป็นรายการ
  4. ใช้ active voice
  5. เอาใจความสำคัญที่สุดของประโยคไว้ข้างหน้า
  6. ใช้พื้นที่ว่างเยอะๆ กำแพงตัวอักษรทำให้คนท่วมท้น
  7. บอกคนว่าควรทำอะไร ดีกว่าบอกว่าห้ามทำอะไร
  8. ใช้ภาคผนวกสำหรับสถานการณ์พิเศษ

แล้วผมขอเพิ่มข้อที่ผมชอบที่สุดจาก Entro Games — กฎลมหายใจเดียว:

"คุณต้องพูดแต่ละประโยคใน rulebook จบได้ในลมหายใจเดียว ถ้าทำไม่ได้ มันน่าจะยาวเกินไป"

คุยกับผู้เล่นตรงๆ

"ผมเขียน rulebook เหมือนกำลังคุยกับคุณ — 'จ่าย $1 เพื่อรับทรัพยากร 2 ชิ้น' ไม่ใช่ 'ผู้เล่นจ่าย $1 เพื่อรับทรัพยากร 2 ชิ้น'"

บุรุษที่สองสั้นกว่าด้วย ซึ่งสำคัญมากบนการ์ดและบนแผ่นผู้เล่น

เลือกบุรุษที่สองหรือที่สาม แล้วสม่ำเสมอในบริบทเดียวกัน — บุรุษที่สามเหมาะกับคำอธิบายหลายผู้เล่น บุรุษที่สองเหมาะกับ setup (ปกติคนเดียวทำ) และกฎ solo การผสมมั่วในย่อหน้าเดียวคือข้อผิดพลาด แต่การใช้ต่างกันเพื่อจุดประสงค์ต่างกันคือเรื่องปกติ

คำกริยาช่วยคือของหนัก

พวกนี้คือคำที่แบกน้ำหนักทางกฎหมายของกฎคุณ

คำ หมายความว่า ตัวอย่าง
may (อาจ) ทางเลือก ผู้เล่นเลือกเอง ในเฟสเผชิญหน้า ผู้เล่นที่กำลังเล่นอาจเล่นการ์ดเผชิญหน้า
may not (ห้าม) ห้าม แม้ผู้เล่นอยากทำ ผู้เล่นห้ามเปิดใช้ความสามารถระหว่างเฟสสวมใส่
cannot (ทำไม่ได้) เป็นไปไม่ได้ในสถานะเกมนั้น ถ้าผู้เล่นที่กำลังเล่นไม่สามารถเล่นการ์ดได้...
must (ต้อง) ถูกบังคับ — ใช้ให้น้อย ...เขาต้องจั่วการ์ดแทน
should (ควร) เลี่ยงในข้อความกฎโดยสิ้นเชิง เก็บไว้ใช้ในหัวข้อ "เคล็ดลับ" เท่านั้น

กฎทุกข้อคือข้อบังคับโดยปริยายอยู่แล้ว เพราะฉะนั้น ต้อง ควรเก็บไว้ใช้กับสิ่งที่ผู้เล่นอยากเลี่ยง

Stonemaier ตรงไปตรงมาเรื่องนี้: "ลบ 'should' ทุกที่ และไฮไลต์ทุกครั้งที่เจอ 'except' กับ 'remember'" — สองคำหลังคือสัญญาณดีไซน์ except ชี้ข้อยกเว้นที่ควรตัดออก remember ชี้สิ่งที่หน้าตาเกมควรจะเตือนผู้เล่นเองอยู่แล้ว

คำที่แอบสื่อความหมาย

คู่คำ กฎ
gain / take / give gain = รับจากกองกลางที่ไม่จำกัด, take = หยิบจากกองที่จำกัด หรือจากผู้เล่นอื่น, give = ให้ผู้เล่นอื่น การเลือกคำบอกคนอ่านเงียบๆ ว่าการกระทำนี้กระทบคนอื่นไหม
each / every / all each = ใช้กับสมาชิกทีละคน, every / all = ใช้กับกลุ่มเป็นก้อน ใช้ผิดจะเปลี่ยนว่าผลเกิดครั้งเดียวหรือ N ครั้ง
when / whenever / if / at when = ครั้งเดียว เวลาคาดเดาได้, whenever = เกิดซ้ำได้หลายสาเหตุ, if = อาจไม่เกิดเลย, at = เน้นจุดเวลา ใช้ when กับสิ่งที่อาจไม่เกิด จะทำให้คนอ่านคิดว่ามันจะเกิด
opponent / enemy opponent = ผู้เล่นคนอื่น, enemy = ฝ่ายตรงข้ามในเนื้อเรื่องหรือ NPC คำว่าศัตรูมีน้ำหนักลบเกินไปสำหรับโต๊ะเพื่อน
action / ability / effect action = ทางเลือกกว้างๆ ของผู้เล่น, ability = ติดกับตัวตนในเกม ปกติผู้เล่นคุมและเป็นบวก, effect = อัตโนมัติหรือต่อเนื่อง ผู้เล่นคุมน้อยกว่าและมักเป็นลบ

Turn / Round / Phase / Step

ล็อกลำดับชั้นเวลาไว้ตั้งแต่หน้าแรก แล้วห้ามใช้ชื่อระดับซ้ำ:

  • Turn — ผู้เล่นหนึ่งคนทำ
  • Round — ครบหนึ่งเทิร์นต่อผู้เล่นทุกคน
  • Act / Season / Year — กลุ่มของรอบ (ถ้าต้องการ)
  • Phase — ส่วนย่อยที่มีชื่อของเทิร์น หรือ ของรอบ (เลือกอย่างเดียว)
  • Step — ส่วนย่อยของเฟส สำหรับเกมซับซ้อน

ระวังการปะทะกันของธรรมเนียม: เกมสงครามใช้ Turn เป็นหน่วยใหญ่ที่แบ่งเป็น Player Turns ซึ่งกลับด้านกับยูโรเกมสมัยใหม่ เลือกอันไหนก็ได้ แต่ นิยามให้ชัด

คำเล็กๆ ที่มีผลใหญ่

ลบคำว่า "แค่" / "เพียงแค่" / "simply" ทิ้ง — มันเพิ่มคำ ไม่เพิ่มข้อมูล และอ่านเหมือนดูถูกคนที่กำลังงงอยู่จริงๆ เรื่องนี้เกิดสดๆ ในเธรด BGG แล้วคนเขียนแก้โพสต์ตัวเองทันที:

"ในกฎจริง คำว่า 'simply' ให้โทนที่ดูถูกแปลกๆ และเพิ่มความซับซ้อน มันยังเป็นอีกหนึ่งคำที่ขวางทางตอนอ่านผ่านๆ"

"หงายขึ้น/คว่ำลง" ต้องเขียนเหมือนกันทุกครั้ง — บรรณาธิการชื่อ Andy Van Zandt สังเกตว่าคนอ่านออกเสียงแล้วสะดุดจริงๆ ตอนเจอคำนี้เขียนคนละแบบ และในภาษาอังกฤษ "face up" ยังแปลว่า "เผชิญหน้า" ได้อีก ประโยคอย่าง "Flip the top card of each deck face down under it" ตีความผิดได้จริง — ในภาษาไทยเราไม่มีปัญหานี้ตรงๆ แต่หลักการเดียวกันใช้ได้: เลือกคำเดียวสำหรับแนวคิดเดียว แล้วอย่าเปลี่ยน

วงเล็บใช้ขยายความ ห้ามใช้ใส่กฎ — ข้อความในวงเล็บต้องลบออกได้โดยไม่เสียกฎ เรื่องเดียวกันใช้กับตัวอย่างและคำบรรยายภาพด้วย (ดูบทที่ 10)

6. คำศัพท์ — เรื่องที่คนพลาดกันมากที่สุด

หนึ่งแนวคิด หนึ่งคำ ตลอดไป

ถ้าจะสักคำเดียวลงบนแขนนักออกแบบ ผมเลือกประโยคนี้จาก Cardboard Edison:

"ความสม่ำเสมอทางภาษาคือเรื่องเล็กๆ ที่ทำให้เกมเล่นง่ายขึ้นมาก เรียกการกระทำ อุปกรณ์ และส่วนต่างๆ ของเกมด้วยคำเดิมทุกครั้ง ทั้งในกฎ บนการ์ด และในเอกสารอ้างอิง"

สัญชาตญาณการเขียนเรียงความที่บอกให้ "เปลี่ยนคำอย่าให้ซ้ำ" ผิดสนิทในงานนี้

ถ้ามันคือ Attack มันจะไม่ใช่ Strike หรือ Assault ถ้ามันคือแต้มชัยชนะ มันจะไม่ใช่แต้มเกียรติยศ ถ้ามันคือ "การรบ" มันจะไม่ใช่ "การต่อสู้" หรือ "การปะทะ"

เวอร์ชันที่คมกว่า

Michael Lee เขียนประโยคนี้ไว้ และผมว่ามันคือประโยคที่ดีที่สุดในคู่มือทั้งเล่มของเขา รองจากเรื่อง cognitive load:

สิ่งที่ดูเหมือนกันและฟังเหมือนกัน ควรเป็นเช่นนั้นก็ต่อเมื่อมันเหมือนกันจริง และสิ่งที่ดูต่างกัน ควรต่างก็ต่อเมื่อมันต่างกันจริง

ความสม่ำเสมอไม่ใช่เป้าหมาย การส่งสัญญาณต่างหากคือเป้าหมาย พอผู้เล่นเชื่อว่าคำเหมือนกัน = ทำงานเหมือนกัน เขาจะจับความต่างจริงได้ทันที

ซึ่งแปลว่า ความไม่สม่ำเสมอโดยตั้งใจก็เป็นเครื่องมือ — ถ้าสองความสามารถทำงานต่างกัน ให้เขียนต่างกันมากพอที่ไม่มีใครต้องนั่งเปรียบเทียบ

Templating

Templating คือกรอบไวยากรณ์สำหรับเขียนกฎประเภทเดียวกันข้ามหลายชิ้นส่วน

ลองดูการ์ดสองใบที่ทั้งคู่ให้จั่วการ์ด:

การ์ด A การ์ด B
จั่วการ์ด 1 ใบเข้ามือ หยิบการ์ด 1 ใบจากสำรับ

สองอันนี้แปลว่าเหมือนกัน และความต่างของถ้อยคำบังคับให้ผู้เล่นทุกคนต้องนั่งอ่านซ้ำหาความต่างที่ ไม่มีอยู่จริง นั่นคือความพยายามที่สูญเปล่า และแย่กว่านั้น — มันสอนผู้เล่นว่าความต่างของถ้อยคำไม่มีความหมาย ทำให้เขาพลาดความต่างจริงในภายหลัง

Templating ครอบคลุมสัญลักษณ์และเครื่องหมายด้วย ลองดูสามแบบในเกมเดียวกัน:

จ่าย 3: จั่ว · 2 ➜ โจมตี · {จ่าย 5} เปิดใช้

จะเถียงว่าแบบไหนดีก็ได้ แต่ไม่สำคัญ — "การใช้แบบที่แย่ที่สุดอย่างสม่ำเสมอ ยังดีกว่าใช้ทั้งสามแบบปนกันมั่ว"

ตั้งชื่อยังไงไม่ให้สับสน

  • เลี่ยงคู่คำที่สับสน — สองอาชีพค้าขายไม่ควรชื่อ "พ่อค้า" กับ "นักการค้า" หาความต่างจริงแล้วตั้งชื่อตามนั้น ถ้าหาความต่างไม่เจอ นั่นคือหลักฐานว่ามันควรเป็นอย่างเดียวกัน
  • เลือกคำที่ขึ้นต้นด้วยตัวอักษรต่างกัน โดยเฉพาะหัวข้อระดับเดียวกัน คนอ่านผ่านๆ นำทางด้วยตัวอักษรแรก
  • ให้มีคำเฉพาะน้อยที่สุด — พลังของ Dominion อยู่ที่มันแทบไม่มีเลย: Action, Buy, Gain, Card ใช้อย่างสม่ำเสมอสุดขีด จนการ์ดใหม่ที่ไม่เคยเห็นก็อ่านเข้าใจได้ทันที "ไม่มีใครอยากเรียนภาษาใหม่เพื่อเรียนเกมใหม่"
  • เกาะความรู้เดิมของผู้เล่น (Mark Rosewater เรียกว่า piggybacking) — ตัวละครที่มีความสามารถ "บินได้" เข้าใจทันที ส่วนตัวละครที่มีความสามารถ "ทะยานอีเธอร์" ไม่เข้าใจ แม้กลไกเหมือนกันเป๊ะ ชั่งน้ำหนักระหว่างความเท่กับต้นทุนความจำ และห้ามเอาคำที่คนรู้จักอยู่แล้วไปใช้กับความหมายใหม่
  • แยก mat กับ board — mat เป็นของผู้เล่นคนเดียว board ใช้ร่วมกัน มีคนบอกว่าประโยคเดียวนี้แก้ปัญหาการตั้งชื่อที่เขาวนอยู่หลายสัปดาห์ได้ทันที

ตัวพิมพ์ใหญ่คืองบประมาณ

ตัวพิมพ์ใหญ่ดึงความสนใจ — ซึ่งแปลว่าทุกคำที่พิมพ์ใหญ่ ใช้ความสนใจที่มีจำกัดของคนอ่านไปหนึ่งหน่วย และสายตาจะค้างอยู่กับมันตอนอ่าน

วิธีที่สมดุล: พิมพ์ใหญ่เฉพาะคำที่หมายถึงอุปกรณ์ การกระทำ หรือค่าจริงในเกม

  • "รับ 5 Gold จากกองกลาง" / "ผู้เล่นที่กำลังเล่นเข้าสู่ Attack Phase ของตน"
  • "ผู้เล่นแต่ละคนเก็บ gold ไว้ในช่องที่กำหนดบนแผ่นผู้เล่น"

Resonym เตือนไว้: "คุณพิมพ์ใหญ่คำเฉพาะได้บ้าง แต่อย่าเลยเถิด ถ้าพิมพ์ใหญ่มากไป มันจะกลืนกันหมดและไร้ประโยชน์"

ล็อกลำดับมาตรฐาน

ถ้าเกมมีทรัพยากรสามอย่าง ตัดสินใจลำดับครั้งเดียว — สมมติ แรงงาน/หิน/ไม้ — แล้วใช้ลำดับนั้นในรายการอุปกรณ์ ในภาพ setup ในทุกราคาที่พิมพ์ บนทุกการ์ด และแม้แต่ในรายชื่อพื้นที่ที่ผลิตทรัพยากรพวกนั้น

เรื่องนี้มองไม่เห็นตอนทำถูก และเหนื่อยเงียบๆ ตอนทำผิด

เขียน style guide ก่อนเขียนกฎ

นี่คือการลงทุนคุณภาพที่ถูกที่สุดที่มี และเป็นคำแนะนำหลักของ Stonemaier:

"คำแนะนำหลักที่ผมพยายามจะบอกวันนี้คือ ให้คุณมี style guide ที่เขียนไว้ มันอาจต่างจากของ Stonemaier มากก็ได้ — เรายังเป็นเพื่อนกันได้แม้คุณไม่เชื่อในเครื่องหมายจุลภาคตัวสุดท้าย"

ไม่ต้องเป็นเอกสารก็ได้ Entro Games ใช้ไวท์บอร์ด สิ่งสำคัญคือเมื่อคุณกลับมานั่งทำงานหลังหายไปสองสัปดาห์ การตัดสินใจถูกบันทึกไว้แล้ว และคุณจะไม่ตัดสินใจใหม่แบบเงียบๆ

(มีแบบฟอร์มให้กรอกอยู่ในบทที่ 12)

7. ตัวอย่างกับภาพ

ตัวอย่างมีไว้แก้ความกำกวม ไม่ใช่โชว์สิ่งที่ชัดอยู่แล้ว

การเปลืองหมึกที่พบบ่อยที่สุดใน rulebook คือตัวอย่างที่แสดงสิ่งที่ทุกคนเข้าใจอยู่แล้ว

Russ ยกเคสทดสอบที่สมบูรณ์แบบ: สมมติกฎบอกว่าหน่วยที่มีนักธนู หรือ เครื่องยิงหิน ได้ +1 แล้วหน่วยที่มี ทั้งสองอย่าง ล่ะ? +1 หรือ +2?

กฎที่เขียนไว้สื่อว่า +1 แต่คนจำนวนไม่น้อยจะอ่านเป็น +2 — ตรงนั้นแหละที่ตัวอย่างควรอยู่

"อย่าเลือกทางง่าย ด้วยการยกตัวอย่างที่ชัดอยู่แล้วว่าการ์ดหรือการกระทำทำอะไร ผู้เล่นส่วนใหญ่เข้าใจการเล่นที่ชัดเจนจากกฎปกติอยู่แล้ว แต่เขาจะไม่เข้าใจเคสที่ขัดกับสามัญสำนึก ถ้าคุณไม่แสดงเคสขอบ คุณกำลังส่งผู้เล่นไปฟอรั่มโดยตรง"

ทำให้ภาพหนึ่งภาพตอบหลายคำถาม

พื้นที่มีจำกัด ทำให้ทุกภาพตอบหลายคำถามพร้อมกัน

ตัวอย่างจาก Michael Lee: เกมวางแผ่นไทล์ กฎว่า "ได้ 1 แต้มต่อช่างตีเหล็กทุกคนที่อยู่ติดกับเหมืองเหล็ก 2 แห่งขึ้นไป"

ภาพที่โชว์ช่างตีเหล็กหนึ่งคนขนาบด้วยเหมืองสองแห่ง แทบไร้ประโยชน์ ภาพที่ดีจะโชว์ช่างหลายคน บางคนได้แต้ม บางคนไม่ได้ และตอบคำถามพวกนี้:

  • ช่างหลายคนใช้เหมืองเดียวกันร่วมกันได้ไหม?
  • ติดกันแบบทแยงมุมนับไหม?
  • เหมืองที่ติดกับเหมืองอีกแห่งนับต่อกันไหม?
  • ถ้ามีถนนหรือรั้วคั่นขอบที่ใช้ร่วมกัน ยังนับว่าติดกันไหม?
  • เหมืองที่พลิกเป็นด้าน "หมดแล้ว" ยังนับเป็นเหมืองไหม?

รายละเอียดพวกนี้ต้องอยู่ในกฎ แต่ภาพคือโอกาสตอกย้ำมัน และภาพที่ดีควร ดูเหมือนเกมจริง ไม่ใช่ตัวอย่างในห้องแล็บ

บอกให้ชัดว่าอะไรเป็นแค่ตัวอย่าง

คนอ่านอนุมานกฎจากตัวอย่าง ถ้าทุกภาพในเล่มโชว์การ์ดห้าใบเรียงเหมือนกันตลอด จะมีคนสรุปว่ามันต้องเป็นแบบนั้น แล้วเล่นแบบจำกัดตัวเอง

"ถ้าคุณเลือกตัวอย่างแบบสุ่มสี่สุ่มห้า คุณอาจใส่กฎที่ไม่ได้ตั้งใจเข้าไปโดยไม่รู้ตัว"

ตัวอย่างยาว vs ตัวอย่างสั้น

ทั้งสองมีที่ทางของมัน:

  • ตัวอย่างสั้นแบบแยกส่วน แก้กฎข้อเดียวตรงจุดที่คนงง
  • ตัวอย่างยาวแบบเดินทั้งเทิร์น พร้อมภาพสถานะกระดานหลังทุกการกระทำ แสดง ระบบ ทำงานร่วมกัน ซึ่งตัวอย่างสั้นๆ กี่อันก็ทำไม่ได้

"นี่คือข้อดีของการมีตัวอย่างเดินยาวๆ ไม่กี่อัน ที่แสดงหลายส่วนของระบบทำงานร่วมกัน แทนที่จะมีตัวอย่างแยกส่วนเยอะๆ ที่แสดงทีละจุด"

ควรใส่เหตุผลในตัวอย่างไหม

อันนี้เถียงกันจริง และทั้งสองฝ่ายมีเหตุผล

ฝ่ายสนับสนุน: "ผมชอบเวลาตัวอย่างบอกแรงจูงใจของผู้เล่นด้วย — 'อลิซอยากเลือกหยิบหินมากเพื่อสร้างวังให้เสร็จ แต่บ็อบเอาไปแล้ว เธอเลยเลือกเกณฑ์ทหารแทน' ตัวอย่างแบบนี้ทำให้รู้ว่าเล่นเกมนี้จริงๆ รู้สึกยังไง"

ฝ่ายค้าน: J C Lawrence บอกว่ากฎควรบอกพีชคณิตของเกมแล้วหยุด "ห้ามแนะกลยุทธ์ ห้ามบอกว่าอะไรดีกว่าอะไร"

ทางออกที่ใช้ได้: เหตุผลอยู่ในเอกสารสอน (playbook, learn to play, tutorial) ไม่ใช่เอกสารอ้างอิง ถ้ามีเล่มเดียว ใช้ sidebar ที่แยกออกทางสายตา เพื่อให้คนอ่านซ้ำข้ามได้

ไดอะแกรมกายวิภาค

ถ้าการ์ด ไทล์ หรือแผ่นผู้เล่นมีข้อมูลหลายจุด ให้ติดป้ายทุกโซนครั้งเดียวในไดอะแกรมเฉพาะ — ราคา, ประเภท, ความแรง, ผล — แล้วใช้ป้ายพวกนั้นเป็นคำศัพท์ตลอดเล่ม

มันแปลงชิ้นส่วนให้กลายเป็น ภาษาที่ใช้ร่วมกัน

แยกตัวอย่างออกจากกฎทางสายตา

ใช้ตัวเอียง กล่องสีอ่อน หรือ sidebar เหตุผลสองข้อ: คนเรียนใหม่ต้องหามันเจอ และคนอ่านซ้ำต้องข้ามมันได้

แล้วกฎเหล็กที่ตามมา: กฎที่ปรากฏเฉพาะในตัวอย่าง = กฎที่ไม่มีอยู่จริง Paul Grogan ระบุว่า "กฎที่ซ่อนอยู่แต่ในตัวอย่าง" คือหนึ่งในธงแดงที่เขาไล่ล่าเวลาได้ต้นฉบับมา

8. Layout, ตัวอักษร และของที่ต้องพิมพ์จริง

ตัวเลขที่เอาไปใช้ได้เลย

เรื่อง ค่าที่แนะนำ
ขนาดตัวอักษรเนื้อหา 10 pt ขั้นต่ำสุด (มาตรฐาน Stonemaier), 11-12 pt ดีกว่า
เป้าหมายด้านการเข้าถึง 12 pt ขั้นต่ำ, 16 pt+ สำหรับฉบับตัวใหญ่
ระยะห่างบรรทัด อย่างน้อย 1.5 เท่าของขนาดตัวอักษร
ความต่างสีตัวอักษรกับพื้น อย่างน้อย 4.5:1 สำหรับเนื้อหา, 3:1 สำหรับตัวใหญ่หรือตัวหนา
ขนาดเล่ม 180 × 240 มม. คือขนาดที่ Stonemaier ชอบที่สุด — ใหญ่พอใส่ภาพ เล็กพอวางบนโต๊ะได้
จำนวนหน้า ต้องหารด้วย 4 ลงตัว
เผื่อหน้าตอน self-publish เผื่อไว้อีก 2-4 หน้าจากที่คิดว่าพอ

เรื่องเผื่อหน้า Resonym ให้เหตุผลที่ผมชอบ: "มีวิธีเติมพื้นที่เสมอ แม้จะแค่ให้ตัวละครโผล่มาย้ำเรื่องราว แต่มันยากมากที่จะเพิ่มพื้นที่หลังจากจัดหน้าเสร็จแล้ว"

หน้าตาที่คนอ่านขอจริงๆ

มีคนตอบคำถาม "อะไรทำให้ rulebook ดี" ด้วยหกบรรทัด ซึ่งสรุปทุกอย่างในงานวิจัยนี้ได้หมด:

Sans serif · Layout เรียบ · ลำดับสมเหตุสมผล · ศัพท์เฉพาะน้อย · กระชับ · ไวยากรณ์ถูก

รอบๆ นั้นคือรายละเอียดที่ย้ำกันบ่อย:

  • ห้ามพิมพ์กฎบนภาพ บนพื้นผิว หรือบนพื้นเข้ม — เสียงบ่นนี้มีตั้งแต่ปี 2007 ถึง 2026 มีคนเล่าว่าต้องเอียงหนังสือรับแสงถึงจะอ่านออก
  • อย่าใช้ฟอนต์ประดับกับเนื้อหา — Killer Bunnies เป็นตัวอย่างประจำ: "นักออกแบบเลือกฟอนต์เส้นบาง พิมพ์ขนาดเล็ก ตัวอักษรชิดกันเกินไป แล้วยังตัดขอบด้วยสีเข้ม ทำให้อ่านยาก ความอ่านง่ายสำคัญกว่าตัวอักษรน่ารัก"
  • ห้ามขีดเส้นใต้ข้อความกฎ — เส้นใต้ชนกับหางตัวอักษรและลดความอ่านง่าย
  • เลี่ยงตัวพิมพ์ใหญ่ทั้งหมดเป็นย่อหน้ายาว
  • ใช้พื้นที่ว่างเยอะๆ — มันไม่ใช่ที่เสียเปล่า มันคือสิ่งที่ทำให้หน้าหนาแน่นดูเข้าถึงได้

การเน้นคือลำดับชั้น ไม่ใช่การตกแต่ง

"ไม่เพียงแต่ข้อความธรรมดาจะอ่านง่ายที่สุด แต่การใช้การเน้นมากเกินไปยังสร้างเสียงแข่งกันจนลดความสามารถในการดึงความสนใจของคุณเอง"

แบบที่ใช้ได้:

  • ตัวหนา — คำเฉพาะตรงจุดที่นิยาม, หัวข้อ, และคำสั่งที่สำคัญจริงๆ ไม่กี่จุด
  • ตัวเอียง — ตัวอย่าง, คำบรรยายภาพ, ข้อความบรรยากาศ ไม่ใช้กับกฎ
  • ตัวพิมพ์ใหญ่ทั้งหมด — เก็บไว้ให้กฎไม่กี่ข้อที่ playtest พิสูจน์แล้วว่าคนพลาด
  • ขีดเส้นใต้ — ไม่ใช้เลย

นักออกแบบคนหนึ่งเล่าประสบการณ์ตัวเองไว้ตรงๆ: "ตอนแรกผมใส่ไอคอนทุกที่ ซึ่งทำให้มีระบบไอคอนใหญ่มาก... คำหนาสุ่มๆ ดูสะดุดตามาก แล้วเวลาอ่าน คุณจะเผลอเน้นเสียงในหัว — ซึ่งไม่ใช่สิ่งที่ผมต้องการเลย"

สรุปข้างขอบ — คำตอบที่สวยที่สุดของปัญหาสอน-vs-อ้างอิง

ซีรีส์ Alea (Puerto Rico, San Juan, Castles of Burgundy) ใส่คำอธิบายเต็มในคอลัมน์หลัก และ สรุปหนึ่งบรรทัดไว้ที่ขอบหน้า:

"ผมชอบ Castles of Burgundy ตรงที่มีคำสั่ง setup ที่ตามง่าย มีกฎแบบยาว แล้วที่ขอบหน้ามีกฎแบบสั้น อันหลังใช้เป็นเอกสารอ้างอิงที่ดีมากสำหรับการเล่นครั้งต่อๆ ไป" — "+1 ครับ ซีรีส์ Alea ใช้สไตล์นี้หมด ทำให้เรียนง่ายมาก"

นี่คือทางออกที่งดงามที่สุดที่ผมเจอ สำหรับปัญหาในบทที่ 4 — หน้าเดียวกันสอนคนใหม่และรับใช้คนกลับมา

หน้าคู่และการขึ้นหน้าใหม่

หนังสือถูกอ่านเป็นหน้าคู่ ไม่ใช่หน้าเดี่ยว ออกแบบตามนั้น:

  • ถ้ารายการอุปกรณ์กับ setup ใส่หน้าเดียวไม่พอ ให้ทำเป็น หน้าคู่ คนอ่านจะได้ไม่ต้องพลิกกลับกลางการตั้งเกม
  • หัวข้อสั้นๆ ไม่ควรขาดข้ามหน้า
  • หัวข้อ 2 หน้าควรอยู่บนหน้าคู่
  • เก็บกฎกับตัวอย่าง/ภาพของมันไว้บนหน้าคู่เดียวกัน

เครื่องมือและลำดับการทำงาน

  1. ร่างใน word processor — Word หรือ Google Docs (Google Docs เพราะแชร์ให้คนอ่านทดสอบง่าย)
  2. แก้ข้อความก่อนจัดหน้า — เหตุผลจากบรรณาธิการอาชีพ: "วิธีนี้ทำให้ผมสลับและเขียนหัวข้อทั้งหัวข้อใหม่ได้ โดยไม่ต้องแก้งานกราฟิกที่แพง"
  3. จัดหน้าใน InDesign (หรือ Affinity Publisher) เมื่อข้อความนิ่งแล้ว
  4. พิสูจน์อักษรหลังจัดหน้า เพราะการจัดหน้าสร้างข้อผิดพลาดของตัวเอง

และคำเตือนที่ต้องจำ: "แน่นอนว่า layout ไม่สามารถทดแทนกฎที่เขียนไม่ดีได้" หรืออีกเวอร์ชัน: "รสชาติ อารมณ์ขัน index และไดอะแกรม ไร้ประโยชน์หมด ถ้าโครงสร้างประโยคกับการไหลของกฎคุณห่วย"

9. Blind test — บทที่คนข้ามบ่อยที่สุด และเสียใจทีหลัง

มันคือการทดสอบเอกสาร ไม่ใช่ทดสอบเกม

ตอนที่คุณ blind test คุณควรจะเชื่อแล้วว่าเกมสนุก สิ่งที่คุณกำลังทดสอบคือ เอกสาร

"สำหรับผม blind test คือการทดสอบกฎที่เขียนไว้ พอถึงตอนที่ผมขอให้คนช่วย blind test ผมมั่นใจแล้วว่าตัวเกมดีพอ แต่ผมต้องรู้ว่าคนเข้าใจมันจากการอ่านกฎอย่างเดียวได้ไหม"

Meeple Mountain พูดชัดกว่า: "เป้าหมายของ blind playtest ไม่ควรเป็นการปรับปรุงดีไซน์เกม มันคือการทดสอบกฎเท่านั้น"

Stonemaier ให้ตัวเลข: blind playtest คือ "25% เพื่อจุดประสงค์ในการปรับปรุง rulebook" และมาตรฐานที่เขาใช้เข้มมาก:

"ถ้า playtester พลาดกฎข้อหนึ่ง แม้กฎนั้นจะเขียนไว้ชัดแจ๋วใน rulebook ผมถือว่านั่นคือโอกาสที่จะทำให้มันชัดขึ้นอีก หรือย้ายไปที่ที่เห็นชัดกว่า"

สังเกตนะ — ไม่มีเวอร์ชันไหนของประโยคนั้นที่โทษคนทดสอบ ท่าทีแบบนี้แหละที่แยก rulebook ที่ดีขึ้นเรื่อยๆ ออกจากอันที่ไม่ดีขึ้น

ขั้นตอน

หาคนที่ไม่เคยเห็นเกม — เพื่อนของเพื่อนใช้ได้ดี ใกล้พอที่จะตอบตกลง ไกลพอที่จะพูดตรง

ทดสอบกับคนที่ไม่เล่นบอร์ดเกม — ข้อนี้คนข้ามบ่อยที่สุด:

"การทดสอบ rulebook กับคนที่เล่นบอร์ดเกมเยอะค่อนข้างง่าย เพราะเขามักจะอ่าน rulebook เป็นอยู่แล้ว คุณควรหาคนที่ไม่ค่อยอ่าน rulebook — ครอบครัวคุณ เพื่อนที่ไม่เล่นเกม ใครก็ได้ที่คุณกล่อมได้ — เพราะการทดสอบพวกนี้แหละที่จะทำให้ rulebook คุณเจ๋ง ถ้า rulebook คุณสอนคุณยายให้เล่นเกมได้ มันสอนใครก็ได้"

เตือนเขาก่อนว่าจะเจออะไร — ประโยคนี้จบทุกข้อถกเถียงว่าเรื่องนี้สำคัญไหม:

"หลังจากครั้งที่ภรรยาผมร้องไห้ระหว่างทดสอบ rulebook ผมจะบอก playtester ทุกครั้งว่ากำลังจะเจอกับอะไร"

สคริปต์ที่ใช้ได้: "รอบนี้คุณจะอ่าน rulebook แล้วเรียนวิธีเล่นเอง การอ่าน rulebook มันยาก เรามาหาจุดที่งง ถ้าคุณงงตรงไหนบอกผมได้เลย — ไม่ใช่ความผิดคุณ เป็นความผิดเรา ผมจะจดไว้ ผมช่วยคุณไม่ได้ แต่ผมจะแก้"

ห้ามดูวิดีโอ — ไม่ใช่ทุกคนที่ซื้อเกมจะมีเน็ต และวิดีโอจะกลบข้อบกพร่องที่คุณตั้งใจมาหา

ห้ามช่วยเขา — ข้อนี้ยากที่สุดและสำคัญที่สุด:

"มันยั่วใจมากๆ ที่จะเข้าไปช่วยผู้เล่นตอนเขาทำผิด... แต่ถ้าคุณโผล่ไปช่วยเขา เขาจะเริ่มพึ่งคุณ เขาจะเรียนรู้ว่าไม่ต้องคิดหนักว่ากฎเป็นแบบไหน แค่เลือกสักแบบแล้วมองหน้าคุณว่าจะแก้ไหม"

ตัวอย่างจริง: ในการทดสอบครั้งหนึ่ง ผู้เล่นเอา token อาหาร ทั้งเกม ออกมาวางตั้งแต่ต้น ทำให้กองพะเนินน่าเกลียดและเกมสนุกน้อยลงมาก เขาปล่อยให้เล่นแบบนั้นจนจบ

ข้อยกเว้นเดียว: เข้าไปแก้เมื่อความเข้าใจผิดนั้นจะทำให้การทดสอบที่เหลือใช้ไม่ได้ — คือเมื่อความผิดปัจจุบันทำให้คุณจะไม่มีวันได้เห็นกฎอีกข้อที่คุณอยากตรวจ และเมื่อเข้าไปแก้ จดไว้ว่าคุณเข้าไปแก้ เพราะลืมง่ายมากว่าการทดสอบที่ "สะอาด" จริงๆ แล้วไม่สะอาด

เทคนิคการสังเกต: แกล้งโง่

อันนี้คือทริกที่เอาไปใช้ได้เลยที่สุดในงานวิจัยทั้งหมด ให้ผู้ทดสอบคนเดียว สอนคุณ เล่นเกม แล้วขัดจังหวะตัวเองตลอด:

  • "แล้วตอนนี้ผมทำอะไร?" — ใช้ทุกจุดเปลี่ยน โดยเฉพาะก่อนถึงกฎที่เคยทำให้คนสะดุด มันง่ายมากที่จะบังเอิญทำถูกแล้วไม่ได้เรียนรู้อะไรเลย
  • "ผมควรตัดสินใจยังไงดี?" — เผยว่า rulebook สื่อ "เหตุผล" ที่ผู้เล่นจะเลือกทางไหนหรือเปล่า
  • ทำผิดโดยตั้งใจ — ถ้าเคยเห็นคนเข้าใจกฎข้อหนึ่งผิดในรอบก่อน ให้ทำผิดแบบนั้นเอง แล้วดูว่าคนทดสอบจับได้ไหม

เวอร์ชันดุ: นั่งเงียบสนิท

Peter C. Hayward แห่ง Jellybean Games ส่งกฎกับอุปกรณ์ให้กลุ่ม แล้วไปนั่งมุมห้องเงียบสนิททั้งรอบ ถ้าติด ก็ต้องแก้ปัญหากันเองแล้วเล่นต่อ

เหตุผลของเขาแข็งแรงจริง: เวลานักออกแบบสอนและเล่นเอง มันแยกไม่ออกว่าอะไรคือเกม อะไรคือการมีอยู่ของนักออกแบบ — โทนที่เขาตั้ง การแก้ผิดกลางทาง การสาธิตที่ชัดเจน "แต่สำหรับคนอื่นทุกคน ประสบการณ์ของเกมนี้จะไม่มีนักออกแบบอยู่ด้วย"

คำวิจารณ์ก็แฟร์เหมือนกัน: การบังคับให้คนทดสอบดิ้นรนมันแพง ไม่สนุก และไม่น่าเชื่อถือในฐานะวิธีออกแบบ แล้วยังมีข้อสังเกตที่คนมองข้าม: "กลุ่มที่ถูกสอนมักชอบเกมมากกว่ากลุ่มที่ต้องเรียนเอง"

ข้อสรุป: การเรียนจากกฎอย่างเดียวคือเงื่อนไขจำเป็น แต่ไม่เพียงพอ ถ้ากลุ่มเป้าหมายคุณคือครอบครัวและคนเล่นทั่วไปที่จะแกะกล่องโดยไม่มีใครสอน เวอร์ชันดุจำลองความจริงได้เป๊ะ ถ้ากลุ่มเป้าหมายคือคนเล่นจริงจังที่จะถูกสอนโดยคนที่อ่านกฎ เวอร์ชันอ่อนกว่าทดสอบเส้นทางที่พบบ่อยกว่า

แบบฟอร์มเก็บ feedback

ทำแบบฟอร์มเฉพาะเกมสั้นๆ ดีกว่าใช้แบบทั่วไป — มีแบบฟอร์มมาตรฐานอันหนึ่งที่ถูกวิจารณ์ว่า "เยอะเกินไปและเต็มไปด้วยศัพท์เทคนิคเมื่อให้คนเล่นทั่วไปกรอก"

สองไอเดียที่ดี:

  • การ์ดใบเล็กวางบนโต๊ะ บอกว่าคุณอยากให้เขาสังเกตอะไร เขาจะได้บันทึกปัญหาตอนมันเกิด ไม่ใช่นึกย้อนทีหลัง
  • คำถามปรับเทียบ: "ให้คะแนน 1-10 คุณชอบเกมแนว worker placement แค่ไหนโดยทั่วไป?" ตามด้วย "แล้วเกมนี้ล่ะ?" ช่องว่างระหว่างสองตัวเลขบอกอะไรได้มากกว่าตัวเลขไหนตัวเดียว

และอีกอันจาก Entro Games ที่ใช้ตอนจบ playtest ปกติ: ถามคนชนะว่าเขาจะสอนเกมนี้ยังไง ลำดับที่เขาพูดออกมาเองคือหลักฐานตรงๆ ว่าโครงสร้างของคุณควรเป็นยังไง

10. รายการความพัง (เอาไว้วินิจฉัย)

พอมีคนบอกว่า rulebook คุณ "งง" คำถามที่มีประโยชน์คือ มันงงแบบไหนใน 12 แบบนี้

1. กฎหายไปเฉยๆ

พังหนักที่สุด เพราะผู้เล่นแยกไม่ออกระหว่าง "ไม่ได้เขียน" กับ "เราอ่านข้าม" เขาเลย house-rule หรือเลิกเล่น

  • Imperium: Classics/Legends — การ์ดประเภทที่จั่วบ่อยมากซึ่งบอทควรทิ้งเฉยๆ ถูกลืมจากกฎทั้งหมด ผู้เล่นเลยให้บอทได้แอ็กชันเพิ่ม ทำให้โหมด solo ยากกว่าที่ออกแบบไว้มาก โดยไม่มีใครรู้
  • Raising Robots: Pets — ไอคอนใน index ไม่ตรงกับที่พิมพ์บนการ์ด และไม่เคยเขียนว่าหุ่นถูก activate ซ้ำได้ไหม
  • Triplock — กฎกับดักอยู่แค่บนการ์ดอ้างอิง ซึ่งบางกล่องส่งมาโดยการ์ดนั้นอยู่ นอกกล่อง

วิธีตรวจ: blind test เท่านั้น Paul Grogan ระบุว่า "การไม่มี blind playtest จนเกิดสถานการณ์ที่ไม่มีในกฎ" คือธงแดงหลักของเขา

2. ใช้คำที่ไม่เคยนิยาม เหมือนกับว่านิยามแล้ว

Caper คือกรณีศึกษาที่สะอาดที่สุด rulebook ใช้คำว่า "set" ตลอดกฎการนับคะแนน โดยไม่เคยนิยามเลย

สองกลุ่มที่ไม่รู้จักกันตีความเหมือนกัน — ผิด แต่สมเหตุสมผลมาก — แล้วเล่นแบบนั้นหลายเดือน คนหนึ่งสมัคร BGG เพื่อมาบอกเรื่องนี้โดยเฉพาะ สุดท้ายนักออกแบบต้องมาตอบในเธรด

"การอ้างถึง 'set' หลายครั้งในเงื่อนไขการนับคะแนน โดยไม่เคยบอกว่า 'set' คืออะไร ต้องเป็นความพลาดด้านกฎที่ใหญ่ที่สุดที่ผมเจอมาสักพัก"

สังเกตว่าอะไรทำให้เคสนี้สอนอะไรได้เยอะ — ประโยคนั้นไม่ได้ดูพังเลย คำว่า set เป็นภาษาอังกฤษธรรมดา มันกลายเป็นข้อบกพร่องเพราะเกมให้ความหมายเฉพาะกับมันแล้วไม่บอก

3. กฎกระจายอยู่หลายที่

  • Mage Knight — "เละเทะ มีกฎอยู่ 3 ที่ ไม่มีความสม่ำเสมอ แย่มาก (แต่เกมดีนะ)"
  • A Feast for Odin และ 7 Wonders — "ผมหยิบเล่มผิดทุกครั้ง"
  • Ulm — "เขียนไม่ได้แย่นะ แต่การตัดสินใจแยกกฎเป็นสองเล่มมันน่าเสียดายมาก"

เสียงบ่นไม่เคยเกี่ยวกับความยาว มันคือ การไม่รู้ว่าจะหยิบเล่มไหน

4. เอาอารมณ์ขันปนกฎ

หัวข้อที่แตกแยกที่สุด และควรทำความเข้าใจมากกว่าเลือกข้าง

ฝ่ายค้าน: "Dungeon Lords แย่ Galaxy Trucker ก็แย่ ผมชอบ Galaxy Trucker มากนะ แต่กฎมันคือหายนะ การเอากฎปนกับข้อความบรรยากาศเป็นไอเดียที่ไม่ดีเลย"

ฝ่ายสนับสนุน: "สำหรับผม ไม่มีใครในวงการเขียน rulebook ได้ดีกว่า Vlaada Chvátil เล่มของเขาเขียนในแบบที่*สอนให้คุณสอนเกมเป็น มักมีอารมณ์ขันและอ่านลื่นมาก"* — และ Stonemaier ก็ลิสต์ Dungeon Lords ไว้เป็นเล่มที่ควรศึกษา เรื่องอารมณ์ขัน

ทางออกที่ทั้งสองฝ่ายรับได้: อารมณ์ขันและบรรยากาศอยู่ใน sidebar ที่แยกออกทางสายตา

มีคนสรุปสมดุลไว้ดีมาก: "ผมไม่อยากลุยอ่าน rulebook เกมโจรสลัดที่เล่าโดยกัปตันโจรสลัดทั้งเล่ม แต่อารมณ์ขันหยดสองหยดใน Dungeon Lords / Galaxy Trucker ทำให้กฎเข้าใจและจำง่ายขึ้นจริง"

และมีประโยชน์จริงที่ต้องบันทึก: "rulebook ที่ดีทำให้จำกฎง่าย Dungeon Lords มีเรื่องราวที่อธิบายกฎบางข้อและทำให้มันติดหัว" — บรรยากาศที่อธิบายกฎมีที่ยืน บรรยากาศที่แค่ล้อมรอบกฎไม่มี

5. ไอคอนเยอะแต่ไม่มีคีย์

มีคนบ่นเกมดัดแปลงจาก Heroes of Might & Magic ว่า "ไอคอนกระจายเต็มไปหมด แต่ไม่มีหน้าอ้างอิงท้ายเล่ม"

กฎ: ทุกไอคอนต้องเข้ารหัสซ้อน (มีทั้งสีและรูปทรง) และคีย์ไอคอนต้องอยู่ ที่เดียวที่ชัดเจน ปกติคือหลังปก

6. กฎซ่อนในตัวอย่าง คำบรรยายภาพ หรือวงเล็บ

ร้ายกาจเพราะคนอ่านซ้ำ ข้ามตัวอย่างโดยธรรมชาติ กฎที่วางไว้ตรงนั้นเลยล่องหนทุกรอบหลังรอบแรก

กฎ: วงเล็บ คำบรรยาย และตัวอย่าง มีไว้ ขยายความ ไม่เคยมีไว้ แนะนำกฎใหม่

7. อ้างอิงวนไปวนมา

Root โดนบ่นเรื่องนี้ซ้ำๆ:

"ผมไม่อยากอ่าน 'ข้อกฎหมาย' ที่ให้กฎผมแล้วบอกให้ย้อนไปดูวรรค 2B ถ้าจำเป็นก็พูดซ้ำเลยสิ"

Herc du Preez มีเวอร์ชันของเขา: "หัวข้อที่อ้างถึงหัวข้ออื่น ที่อ้างถึงหัวข้อที่สาม แล้วย้อนกลับมาหัวข้อแรก"

กฎ: อ้างอิงไปข้างหน้าหารายละเอียด ไม่วนลูป และอ้างชื่อเป้าหมายให้ชัดเสมอ ถ้ากฎสั้น ให้พูดซ้ำแทนที่จะอ้างอิง

8. Errata ไม่จบสิ้น และเวอร์ชันหลุด

Coffee Traders คือเคสหลัก — rulebook 1.0 "งงจนสำนักพิมพ์ตัดสินใจเขียนใหม่ทั้งเล่มสองปีหลังวางขาย" เวอร์ชัน 1.5 แก้ได้ แต่ถ้าอยากได้เล่มจริงต้องจ่ายเพิ่ม 7 ดอลลาร์ บนเกมราคาเกิน 100 ดอลลาร์

วิธีป้องกัน: ใส่เลขเวอร์ชันและวันที่ทุกเล่ม ทำหน้า living rules พร้อม changelog และปล่อย PDF ที่แก้แล้วฟรี

9. ตัวเลขไม่ตรงกันระหว่างเอกสาร

Obsession ประกาศ errata ตัวเองแบบละเอียด ซึ่งเป็นเช็กลิสต์ QA ชั้นดีในรูปแบบกลับด้าน — จำนวนอุปกรณ์ผิดทั้งใน rulebook และ glossary (การ์ดธีมเขียน 4 จริง 10, เหรียญ £100 เขียน 30 จริง 35) และ player aid บอกว่าใช้ชื่อเสียง 2 แต่กระดานกับกฎบอก 4

วิธีป้องกัน: ตรวจทุกตัวเลขในรายการอุปกรณ์เทียบกับของที่จะพิมพ์จริง และตรวจซ้ำหลังจากเปลี่ยนอุปกรณ์นาทีสุดท้าย

10. อ่านไม่ออกเพราะดีไซน์

กฎพิมพ์บนแผนที่สมบัติปลอม กฎบนภาพเข้ม ฟอนต์ประดับขนาดเล็ก — ทุกอันนี้อยู่ในเธรด "rulebook แย่ที่สุด" ผูกกับเกมที่คนอ่านชอบแต่เก็บขึ้นชั้นไปเลย

"กฎอยู่บนแผนที่สมบัติปลอมงี่เง่า... เฮ้อ ผมต้องเขียนใบ quick start เอง ทั้งที่รักเกมนี้มาก!"

11. อธิบายมากเกินไป (ก็พังเหมือนกัน)

ต้องพูดถึง เพราะนี่คือความพังที่เกิดจากคำแนะนำที่ดี

"[rulebook ที่อัดตัวอย่างกับภาพเต็มไปหมด] ผมว่าน่ารำคาญมาก เพราะมันทำให้หนังสือบวม และไร้ประโยชน์เพราะข้อมูลส่วนใหญ่จะถูกเมินหลังจากคุณจำกฎได้แล้ว ตัวร้ายที่สุดคือ 24 หน้าสำหรับเกมที่ยัดครึ่งเดียวยังไม่เต็ม"

แต่สังเกตความชอบจากฝ่ายตรงข้ามที่เข้ากันได้: "ผมยอมพลิก 20 หน้าแล้วกวาดตาเห็นเนื้อหาแต่ละหน้าในพริบตา ดีกว่าต้องลุยผ่าน 10 หน้าที่เป็นกำแพงตัวอักษร"

จำนวนหน้าไม่ใช่ปัญหา ความหนาแน่นต่างหาก

12. เวอร์ชันและภาคเสริมปนกันมั่ว

Vinhos Deluxe พร้อมภาคเสริม Kickstarter คือตัวอย่าง — edition, variant, stretch goal ปนกันในเล่มเดียวแบบไม่มีระบบ แถมบางเนื้อหาอยู่แค่บนกระดาษแผ่นหลวมๆ

กฎ: rulebook ของเกมหลักอธิบายแค่เกมหลัก ภาคเสริมมีเอกสารของตัวเอง

11. เรื่องเล่าที่ควรอ่าน (ราคาแพงที่คนอื่นจ่ายไปแล้ว)

เอกสารที่ผมว่ามีค่าที่สุดในงานวิจัยนี้ ไม่ใช่เพราะข้อสรุปของมัน แต่เพราะมันคือคนเขียน rulebook ที่มาผ่าตัดความล้มเหลวของตัวเองต่อหน้าสาธารณะ

Dean Ray Johnson เขียนบทความชื่อ Every Board Game Rulebook Is Awful

ครั้งแรก เขาเขียน rulebook ของ Myth ใหม่เพื่อฝึกเขียนงานเทคนิค ผลลัพธ์คือ 72 หน้า อัดแน่นด้วย flavor text แถมแยกขั้นตอนของรอบเกมไปคนละบท แฟนเกมชอบมาก ยอดดาวน์โหลดประมาณ 4,900 ครั้ง

แล้ววันหนึ่งเพื่อนขอให้เขาสอน Myth จากคู่มือของตัวเอง — เขาสอนไม่ได้

"ผมใช้เวลาหลายนาทีสะดุดกับหน้าที่ผมเขียนเอง มันน่าอายมาก"

ครั้งที่สอง เขาเขียน Heroes of Normandie ใหม่ คราวนี้ทำเป็น reference manual แล้วเขา รวมส่วน Overview กับ Setup เข้าด้วยกัน — "ทำไมไม่อธิบายว่าชิ้นส่วนทำอะไร ในที่เดียวกับที่บอกว่าวางมันตรงไหนล่ะ?"

แฟนเกมชอบอีก (ยอดโหลด ~4,800) แล้วเขาก็เกือบสอนเกมจากมันไม่ได้อีก

ครั้งที่สาม สำนักพิมพ์จ้างเขาเขียน rulebook ให้ Perdition's Mouth เขาเอาความผิดพลาดทั้งสองอันติดตัวไปด้วย คำตัดสินของ Tom Vasel:

"rulebook ไม่ค่อยใช้งานได้เลย... ผมว่ามันซับซ้อนเกินจำเป็นมาก กว่าจะเข้าใจว่าเล่นยังไงก็ใช้เวลาพอสมควร"

สามบทเรียน ที่เราเรียนได้ฟรีเพราะเขาจ่ายไปแล้ว:

  1. คำชมไม่ใช่หลักฐาน — ทุกเล่มที่ว่ามาได้คำชมจากคนที่ดาวน์โหลดไป
  2. บททดสอบคือการสอน ไม่ใช่การอ่าน — ลองสอนเกมของคุณจาก rulebook ของคุณเอง แบบสดๆ ถ้าคุณสะดุด คนอื่นก็จะสะดุด
  3. Setup กับ Overview เป็นคนละงาน — Overview สร้างแบบจำลองในหัว Setup จัดโต๊ะ การรวมสองอันแปลว่าคุณกำลังสอนภาพรวมตามลำดับการตั้งเกม ซึ่งแทบไม่เคยเป็นลำดับที่ถูก

12. ของที่เอาไปใช้ได้เลย

12.1 โครงร่าง rulebook

คัดลอกไปวางในเอกสารเปล่า แล้วเริ่มเติม ลบส่วนที่เกมคุณไม่ต้องการ — ประเด็นคือทำให้การตัดออกเป็นการตัดสินใจ ไม่ใช่การลืม

[ชื่อเกม]
[หนึ่งบรรทัด: เกมแบบไหน สำหรับใคร]
[N] ผู้เล่น · [N]–[N] นาที · อายุ [N]+

1. เกริ่นนำ
   หนึ่งย่อหน้า คุณเป็นใคร? อยู่ที่ไหนเมื่อไหร่?
   พยายามทำอะไร ทำไม? จะทำยังไงโดยคร่าว?

2. เป้าหมายของเกม
   หนึ่งถึงสองประโยค บอกเงื่อนไขชนะให้ชัด

3. อุปกรณ์
   มีภาพ ทุกชิ้น จำนวนที่แน่นอน ชื่อของมัน
   [ไดอะแกรมกายวิภาคของการ์ด/แผ่น ถ้ามีข้อมูลหลายจุด]

4. การตั้งเกม
   ขั้นตอนเป็นข้อ ตามลำดับการหยิบจับจริง
   บอกให้ชัดว่าอะไรหงาย/คว่ำ อะไรเปิด/ปิดเป็นความลับ
   [ไดอะแกรมโต๊ะที่ตั้งเสร็จแล้ว พร้อมป้ายกำกับ]
   การเลือกผู้เล่นเริ่ม: [กฎ]

5. ภาพรวมการเล่น
   Bullet list ว่าหนึ่งรอบ/เทิร์นมีอะไรบ้าง ไม่มีรายละเอียด
   เกมเล่น [N] รอบ / จนกระทั่ง [เงื่อนไข]

6. การเล่นแบบละเอียด
   6.1 [เฟส/แอ็กชัน A] — เฉพาะกรณีทั่วไป ข้อยกเว้นแยกกล่อง
   6.2 [เฟส/แอ็กชัน B]
   6.3 [เฟส/แอ็กชัน C]
   [ตัวอย่างที่ครอบคลุมปฏิสัมพันธ์ที่ไม่ชัดเจน]

7. จบรอบ (ถ้ามี)
   ขั้นตอนเก็บกวาดและรีเซ็ต ตามลำดับ ตรวจเงื่อนไขจบเกม

8. จบเกม
   เงื่อนไขกระตุ้น: [อะไรทำให้จบ]
   หลังจากนั้น: [เล่นรอบให้จบไหม? ทุกคนได้เทิร์นเท่ากันไหม?]

9. การนับคะแนนและผู้ชนะ
   ขั้นตอนนับคะแนนเป็นข้อ ตามลำดับที่คิด
   กฎเสมอ: [ตัวตัดสินที่ 1, ที่ 2]
   [ตัวอย่างการนับคะแนนจริง]

10. ภาคผนวก
    คำอธิบายการ์ด/ความสามารถ เรียงตามตัวอักษร
    กฎที่คนมักลืม (เขียนจากบันทึก blind test ของคุณ)

11. อภิธานศัพท์ (ด้านในหลังปก)
12. ดัชนี (ถ้าเกิน ~12 หน้า)
13. หลังปก: ลำดับเทิร์น · คีย์ไอคอน · จำนวน setup ตามจำนวนผู้เล่น

---
rulebook เวอร์ชัน [x.y] · [วันที่] · Living rules: [url]

12.2 Style guide ของโปรเจกต์คุณ

กรอกก่อนเขียน ใช้เวลาสิบห้านาที ป้องกันปัญหาความไม่สม่ำเสมอได้เกือบหมด

เรื่อง ตัวเลือกของคุณ
บุรุษ (ที่ 2 / ที่ 3)
Voice Active เป็นค่าเริ่มต้น
สรรพนามแทนผู้เล่น
นโยบายตัวพิมพ์ใหญ่ เฉพาะอุปกรณ์ การกระทำ และค่าจริงในเกม
ตัวหนาใช้กับ คำเฉพาะตรงจุดนิยาม, หัวข้อ
ตัวเอียงใช้กับ ตัวอย่าง, คำบรรยายภาพ, บรรยากาศ
ขีดเส้นใต้ ไม่ใช้
ตัวเลข ใช้ตัวเลขสำหรับจำนวนในเกม
ลำดับชั้นเวลา เทิร์น → รอบ → [ยุค/ฤดู]; เฟสแบ่งย่อย [เทิร์น/รอบ]; step แบ่งย่อยเฟส
gain / take gain = จากกองไม่จำกัด; take = จากกองจำกัดหรือจากผู้เล่น
ลำดับทรัพยากรมาตรฐาน
ลำดับสีผู้เล่นมาตรฐาน
คำเรียกอุปกรณ์ (mat/board/card/tile)
รูปแบบการอ้างอิงข้ามหัวข้อ (ดู ชื่อหัวข้อ, น. N)
คำต้องห้าม ควร; แค่/เพียงแค่; และคำพ้องของคำเฉพาะทุกคำ
คำที่ต้องตรวจซ้ำ ยกเว้น; จำไว้ว่า; ต้อง

12.3 ทะเบียนคำเฉพาะ

หนึ่งแถวต่อหนึ่งคำในเกม นี่คือเกราะป้องกันการใช้คำพ้อง และคือสิ่งที่คุณส่งให้นักแปล

คำ นิยาม (หนึ่งประโยค) ไอคอน นิยามครั้งแรกหน้า ห้ามเรียกว่า

12.4 แบบบันทึก Blind test

ก่อนเริ่ม

  • บันทึกเลขเวอร์ชันและวันที่ของ rulebook
  • คนทดสอบไม่เคยเห็นเกมนี้มาก่อน
  • มีอย่างน้อยหนึ่งรอบกับคนที่ไม่เล่นบอร์ดเกม
  • บอกแล้วว่า: ห้ามดูวิดีโอ ห้ามถามนักออกแบบ
  • พูดสคริปต์เตือนแล้ว: "งงเป็นความผิดเรา ไม่ใช่ของคุณ"
  • มีใบสังเกตการณ์พร้อม พร้อมรายชื่อกฎที่คุณสงสัยว่าอ่อน

ระหว่างเล่น — บันทึก ห้ามช่วย

เวลา กฎ/หน้า เกิดอะไรขึ้น อ่านผิด / กฎหาย / ปัญหา layout?
  • จดทุกครั้งที่คนทดสอบพลิกกลับหน้า และพลิกไปหน้าไหน
  • จดทุกคำถามที่ถามออกมาดังๆ
  • จดทุกกฎที่เล่นผิด ไม่ว่าจะมีใครสังเกตหรือไม่
  • จดทุกครั้งที่คุณเข้าไปแทรก และเหตุผล

หลังจบ

  • ตั้งแต่แกะกล่องถึงเทิร์นแรกที่มีความหมาย ใช้เวลาเท่าไหร่?
  • กฎข้อไหนถูกเล่นผิด? แล้ว rulebook เขียนกฎนั้นไว้ตรงไหน?
  • กฎข้อไหนถูกเปิดหากลางเกม? ใช้เวลาหานานแค่ไหน?
  • ถามคนชนะ: "ถ้าคุณจะสอนเกมนี้ คุณจะสอนยังไง?" จดลำดับที่เขาพูด
  • คำถามไหนถูกถามโดยคนมากกว่าหนึ่งคน? นั่นคือข้อบกพร่อง ส่วนความงงที่เกิดครั้งเดียวอาจเป็นสัญญาณรบกวน

12.5 เช็กลิสต์ก่อนส่งโรงพิมพ์

ความครบถ้วน

  • อุปกรณ์ทุกชิ้นในกล่องอยู่ในรายการพร้อมภาพ และจำนวนถูกต้อง
  • กฎทุกข้อที่พิมพ์บนการ์ด กระดาน แผ่น หรือ player aid มีอยู่ใน rulebook ด้วย
  • setup ระบุครบทุกจำนวนผู้เล่นที่รองรับ
  • กฎที่ใช้คำว่า "มากที่สุด/น้อยที่สุด/อันดับหนึ่ง" มีกฎเสมอครบ
  • โหมด solo/co-op/variant มี setup และเงื่อนไขจบครบ
  • มีทั้งเงื่อนไขกระตุ้นจบเกม และ ลำดับหลังจากนั้น

โครงสร้าง

  • เป้าหมายอยู่ก่อนกฎละเอียด
  • ไม่มีคำไหนถูกใช้ก่อนถูกนิยาม
  • การอ้างอิงไปข้างหน้าทุกอันระบุหัวข้อและหน้า
  • ข้อยกเว้นอยู่ข้างกฎของมัน หรือในส่วนที่ทำเครื่องหมายไว้ ไม่ปนในกระแสหลัก
  • กฎแต่ละข้ออยู่ใต้หัวข้อที่คนงงจะเปิดหาจริง
  • อ่านรวดเดียวตามลำดับแล้วเข้าใจเกมได้

ภาษา

  • หนึ่งแนวคิด = หนึ่งคำ ทุกที่ รวมทั้งบนการ์ดและในสื่อโฆษณา
  • ผลที่เหมือนกันเขียนเหมือนกันเป๊ะ
  • เงื่อนไขมาก่อนผลลัพธ์
  • ไม่มีประโยคไหนสอบตกกฎลมหายใจเดียว
  • ลบ "ควร" หมดแล้ว; ตรวจ "ยกเว้น" กับ "จำไว้ว่า" แล้ว
  • ชุดที่ปรากฏซ้ำเรียงลำดับเดียวกันเสมอ

ตัวอย่างและภาพ

  • ทุกตัวอย่างครอบคลุมอย่างน้อยหนึ่งกรณีที่ไม่ชัดเจน
  • ไม่มีกฎไหนอยู่แค่ในตัวอย่าง คำบรรยายภาพ หรือวงเล็บ
  • ตัวอย่างบอกชัดว่าอะไรเป็นแค่รายละเอียดสมมติ
  • มีไดอะแกรม setup พร้อมป้ายกำกับ
  • ชิ้นส่วนที่มีข้อมูลแน่นมีไดอะแกรมกายวิภาค

ระบบอ้างอิง

  • มีสารบัญ; มี index ถ้าเกิน ~12 หน้า
  • คีย์ไอคอนอยู่ที่เดียวที่ชัดเจน
  • หลังปกมีลำดับเทิร์น คีย์ไอคอน และ/หรือ สรุป setup
  • มีรายการ "กฎที่คนมักลืม"
  • rulebook มีเลขเวอร์ชันและวันที่

ตัวอักษรและงานพิมพ์

  • เนื้อหา ≥ 10 pt; ตรวจตัวเล็กสุดในแสงสลัว
  • ความต่างสี ≥ 4.5:1; หน้ายังอ่านได้เมื่อแปลงเป็นขาวดำ
  • ไม่มีข้อความกฎบนภาพ พื้นผิว หรือพื้นเข้ม
  • ไม่มีที่ไหนใช้สีอย่างเดียวสื่อความหมาย
  • ไม่มีข้อความกฎขีดเส้นใต้; ตัวพิมพ์ใหญ่ทั้งหมดใช้แค่ไม่กี่จุด
  • หัวข้อสั้นไม่ขาดข้ามหน้า; หัวข้อ 2 หน้าอยู่บนหน้าคู่
  • จำนวนหน้าหารด้วย 4 ลงตัว

การทดสอบและส่งมอบ

  • blind test เต็มรูปแบบอย่างน้อยหนึ่งครั้ง
  • อย่างน้อยหนึ่งครั้งกับคนที่ไม่เล่นบอร์ดเกมหรือไม่ใช่เจ้าของภาษา
  • ทดสอบจับเวลาการเปิดหาคำตอบบนเล่มตัวอย่างก่อนผลิต
  • อ่าน rulebook ย้อนหลังทีละหัวข้อแล้ว
  • ส่ง style guide ที่เขียนไว้ให้บรรณาธิการและคนพิสูจน์อักษร
  • แก้ข้อความก่อนจัดหน้า; พิสูจน์อักษรหลังจัดหน้า
  • คำสั่งถึงนักออกแบบกราฟิกแยกจากข้อความกฎอย่างชัดเจน
  • เวอร์ชัน rulebook ตรงกับเวอร์ชันอุปกรณ์ที่จะพิมพ์
  • วางแผน PDF ที่ค้นหาได้ และหน้า living rules แล้ว

12.6 ถ้าจำได้แค่หน้าเดียว

  1. บอกเป้าหมายก่อนบอกกฎ เป้าหมายคือตัวเกม
  2. ห้ามใช้คำก่อนนิยามคำนั้น
  3. หนึ่งแนวคิด หนึ่งคำ ตลอดไป
  4. เงื่อนไขมาก่อนผลลัพธ์
  5. รายการอุปกรณ์ต้องมีภาพ และ setup ต้องมีไดอะแกรม
  6. ตัวอย่างมีไว้แก้ความกำกวม ไม่ใช่โชว์สิ่งที่ชัดอยู่แล้ว
  7. ห้ามซ่อนกฎในตัวอย่าง คำบรรยายภาพ หรือวงเล็บ
  8. วางกฎไว้ที่คนงงจะเปิดหา ไม่ใช่ที่มันเกิดขึ้นครั้งแรก
  9. ใช้หลังปกให้เป็นประโยชน์
  10. Blind test กับคนที่ไม่เคยเห็นเกม แล้วห้ามช่วยเขา
  11. เขียน style guide ก่อนเขียนกฎ
  12. ถ้าอธิบายแนวคิดเล็กๆ แล้วกินเต็มหน้า ให้แก้ดีไซน์ ไม่ใช่แก้ย่อหน้า

ปิดท้าย

สิ่งที่ผมอยากให้ติดตัวไป

ถ้าอ่านมาถึงตรงนี้แล้วรู้สึกว่าเรื่องมันเยอะ — ใช่ครับ มันเยอะจริง

แต่ผมอยากให้สังเกตอย่างหนึ่ง: ในบรรดาคำแนะนำทั้งหมดในเล่มนี้ แทบไม่มีข้อไหนที่ต้องใช้พรสวรรค์ มันเป็นเรื่องของการทำสิ่งเดิมซ้ำๆ ให้เหมือนเดิม การตัดคำที่ไม่จำเป็นออก การยอมให้คนอื่นอ่านแล้วสับสนต่อหน้าโดยไม่เข้าไปช่วย

Paul Grogan พูดไว้ตอนถูกถามว่าอะไรยากที่สุดในการเขียน rulebook:

"ส่วนที่ยากที่สุดเหรอ... โห มันยากชิบหาย ยากกว่าที่คนส่วนใหญ่คิด การทำ rulebook ที่ดีต้องการทีมที่ดีและคนที่ดี มันใช้เวลา ความพยายาม การตรวจ และการตรวจซ้ำเยอะมาก ยากที่จะบอกว่าส่วนไหนยากที่สุด"

นั่นแหละ ไม่มีทางลัด

แต่ก็อย่าเครียดเกินไป

Michael Lee เขียนหัวข้อหนึ่งใน style guide ของเขาชื่อ "Perfectionism" ซึ่งผมว่าควรอ่านทุกคน สรุปได้ประมาณนี้:

  • บรรณาธิการจับข้อผิดพลาดได้ 80-95% ต่อรอบ ไม่มีใครจับได้ 100% แม้แต่คนที่มีอาชีพจับผิด
  • งานสร้างสรรค์ต้องบาลานซ์หลายอย่าง — เดดไลน์ พื้นที่ ความเห็นที่ต่างกัน การประนีประนอมเป็นเรื่องปกติ
  • "มันมีประโยชน์ที่จะยอมรับปัญหา เรียนรู้จากมัน และป้องกันไม่ให้เกิดซ้ำ แต่มันไม่ดีต่อสุขภาพที่จะจมอยู่กับอดีตหรือทุบตีตัวเอง"

และเขาเขียนอีกหัวข้อชื่อ "Criticism of Published Games" ที่ผมอยากยกมาปิด:

"เกมทุกเกมคือผลลัพธ์ของสถานการณ์เฉพาะตัว แม้คุณจะอยู่ในโปรเจกต์นั้นเอง คุณก็อาจไม่รู้ทุกอุปสรรคที่เกิดขึ้นระหว่างทาง ถ้าคุณเป็นผู้เล่น นักรีวิว หรือบรรณาธิการที่มองจากข้างนอก คุณยิ่งรู้น้อยกว่า แทบไม่มีใครตั้งใจทำเกมห่วย ดังนั้นระวังวิธีที่คุณนำเสนอคำวิจารณ์"

เกมที่อยู่ในลิสต์ "rulebook แย่" ในเล่มนี้ ส่วนใหญ่คือเกมที่คนรัก ทำโดยคนที่ตั้งใจ ที่มันอยู่ในลิสต์เพราะ มันสอนอะไรเราได้ ไม่ใช่เพราะใครสมควรโดนด่า

ขอบคุณ

ขอบคุณคนใน BoardGameGeek ที่เถียงกันเรื่อง rulebook มาสิบกว่าปีโดยไม่มีใครจ้าง

ขอบคุณ Michael "Curby" Lee ที่ปล่อย style guide 13,000 คำให้ฟรีภายใต้ Creative Commons ทั้งที่เขาหากินด้วยความรู้นั้น เหตุผลของเขาน่ารักมาก — "เกมใหม่ออกปีละหลายพันเกม ผมแก้ไม่ไหวหรอก ถ้านักออกแบบอ่านคู่มือนี้แล้วเอาไปใช้ นั่นก็ดีแล้ว ถ้าเขาจ้างบรรณาธิการอาชีพ ยิ่งดีใหญ่ (แม้จะไม่ใช่ผมก็ตาม)"

ขอบคุณ Jamey Stegmaier, Resonym, Paul Grogan และคนอื่นๆ ที่เขียนเรื่องพวกนี้ออกมาแทนที่จะเก็บไว้

และขอบคุณ Dean Ray Johnson ที่กล้าเขียนเรียงความ 90 หน้าว่า rulebook ที่ตัวเองเขียนมันห่วยยังไง

ขอให้สนุกกับการเขียนนะครับ

ภาคผนวก: อยากอ่านต่อ

ถ้าจะอ่านแค่สามอัน

  1. Board Game Editing Style Guide โดย Michael "Curby" Lee — cur.by/styleguide (ฟรี, CC-BY-NC-SA, ~13,000 คำ) อันนี้คือของจริง
  2. What Makes a Great Rulebook? โดย Jamey Stegmaier — stonemaiergames.com สั้น ตรง ใช้ได้ทันที
  3. Writing Rulebooks โดย Resonym — resonym.com/writing-rulebooks ดีที่สุดเรื่อง blind test

อ่านต่อ

  • The Stonemaier Games Style Guide — ตารางกฎการเขียนที่เอาไปใช้เป็นเช็กลิสต์ได้เลย
  • Playing By The Rules — Punchboard (มีบทสัมภาษณ์ Paul Grogan)
  • Top Six Rules for Rulebook Writing — Meeple Mountain
  • Laying Down the Law — I Slay the Dragon
  • Every Board Game Rulebook is Awful — Dean Ray Johnson (บทความ 90 หน้า)
  • Diátaxis — diataxis.fr กรอบคิดเรื่องเอกสารเทคนิค 4 ประเภท
  • Kathleen Mercury – Writing Rules — มี template ให้โหลด

เธรด BGG ที่ควรอ่าน

  • Rulebook Editing Style Guide (thread 2527114)
  • Rules Writing 101 with an example (thread 1552162)
  • The Boardtastic Guide to Explaining Rules... Good (thread 918830)
  • In-depth information about designing a good rulebook (thread 897413)
  • Rulebooks and text comprehension (thread 3538423) — อ่านฝั่งตรงข้าม
  • Tutorial differences between videogames and board games (thread 2681026)

รายชื่อแหล่งข้อมูลทั้งหมด 106 แหล่ง พร้อมลิงก์ที่คลิกได้ อยู่ในไฟล์ Rulebook_Research_Database.xlsx ที่แนบมาด้วยครับ